Trường Bộ binh Thủ Đức
Trường Sĩ quan Trừ bị Thủ Đức hoặc Liên trường Võ khoa Thủ Đức hay còn gọi là Trường Bộ binh Thủ Đức (đầu tiên ở Thủ Đức, đến cuối năm 1973 thì chuyển đến Long Thành) là một trong 6 trường đào tạo sĩ quan cho Quân lực Việt Nam Cộng hòa. Năm trường còn lại là Trường Võ bị Quốc gia, Đại học Chiến tranh Chính trị ở Đà Lạt, Trường Sĩ quan Không quân, Trường Sĩ quan Hải quân và Trường Hạ sĩ quan Đồng Đế ở Nha Trang. Trường Thủ Đức hoạt động từ năm 1951 đến năm 1975.

Lịch sử hình thành
Do sắc lệnh của Quốc Trưởng Bảo Đại ký ngày 15 tháng 7 năm 1951, kêu gọi tổng động viên: Thanh niên tuổi từ 18 đến 28 đều phải nhập ngũ. Những người có bằng từ Cao đẳng Tiểu học trở lên sẽ nhập học khóa sĩ quan trừ bị.

Vào thời điểm này Chính phủ Quốc gia Việt Nam tổ chức 2 vị trí để thành lập Trường sĩ quan trừ bị: miền Bắc lập trường tại Nam Định gọi là Trường sĩ quan trừ bị Nam Định và miền Nam lập tại Thủ Đức gọi là Trường sĩ quan trừ bị Thủ Đức (trường Thủ Đức được xây dựng trên đồi Tăng Nhơn Phú, xã Linh Xuân Thôn, Quận Thủ Đức, Tỉnh Gia Định, Hiện nay là phân hiệu trường ĐH GTVT cơ sở 2). Cả hai trường đều tuyển sinh và khai giảng khóa học đầu tiên cùng thời gian: 1 tháng 10 năm 1951. Khóa 1 Nam Định mang tên Lê Lợi và khóa 1 Thủ Đức mang tên Lê Văn Duyệt.

Qua năm 1952, trường Nam Định được lệnh giải tán và sáp nhập vào với trường Thủ Đức. Cũng từ thời điểm này, thí sinh trên toàn Quốc gia nhập ngũ vào sĩ quan trừ bị đều vào học tại Trường sĩ quan trừ bị Thủ Đức. Khóa 2 được khai giảng vào ngày 15 tháng 10 năm 1952.

Từ khóa 1 đến khóa 5, tốt nghiệp với cấp bậc Thiếu uý, trường hợp thi tốt nghiệp với số điểm thấp hơn quy định thì ra trường mang cấp bậc Chuẩn úy hoặc Trung sĩ (hạ sĩ quan). Thiếu úy sau 2 năm được đương nhiên thăng cấp Trung úy và Chuẩn úy sau 18 tháng được thăng cấp Thiếu úy.

Từ khóa 6, khóa sinh tốt nghiệp chỉ mang cấp bậc Chuẩn úy. Sĩ quan xuất thân từ khóa này trở về sau, không được áp dụng tiêu chuẩn lên cấp tướng. Cho nên, sau này chỉ thấy cấp cao nhất là cấp Đại tá (Ngoại trừ trường hợp được xét chuyển qua ngạch hiện dịch sẽ được hưởng quy chế lên tướng. Ngoài ra, các quân nhân xuất thân từ trường Thiếu sinh quân và 4 khóa sĩ quan hiện dịch đặc biệt thụ huấn ở Trường Hạ sĩ quan Đồng Đế các năm từ 1959-1963 cũng được hưởng quy chế này).

Đầu tháng 2 năm 1955, Trường gián đoạn tuyển sinh và đào tạo sĩ quan trừ bị do ảnh hưởng của Hiệp định Genève ngày 20 tháng 7 năm 1954 trong điều khoản giảm trừ quân bị. Cuối tháng 2 năm 1957, Trường tái hoạt động và được cải danh thành Liên trường Võ khoa Thủ Đức.

Các Trường trong Liên trường Võ khoa

 
Tháng 10 năm 1961, các trường Chuyên môn được tách ra khỏi Liên trường Võ khoa Thủ Đức (ngoại trừ 3 Trường Bộ binh, Thiết giáp và Thể dục Quân sự).

Năm 1962, phù hiệu của Liên trường Võ khoa Thủ đức gồm ngọn lửa hồng bao quanh thanh kiếm bạc trong nền xanh và được ghi thêm phương châm Cư An Tư Nguy (Có nghĩa là muốn sống yên ổn thì phải nghĩ đến lúc hiểm nguy. Suy rộng ra: "Muốn Hòa bình phải chuẩn bị Chiến tranh") do sáng kiến của Đại tá Phan Đình Thứ (tự Lam Sơn) đương nhiệm Chỉ huy trưởng của trường.

Ngày 1 tháng 8 năm 1963, Trường lấy lại danh hiệu cũ lúc ban đầu là Trường sĩ quan trừ bị Thủ Đức. Năm 1964, Trường lãnh thêm nhiệm vụ đào tạo các cán bộ Đại đội trưởng và Tiểu đoàn trưởng (theo chương trình học, khi mãn khóa được cấp văn bằng tốt nghiệp Đại đội trưởng hoặc Bộ binh Cao cấp). Cũng kể từ năm này các thí sinh muốn trúng tuyển vào học sĩ quan trừ bị phải có văn bằng Tú tài 1 trở lên hoặc chứng chỉ tương đương. Ngày 1 tháng 7/ năm 1964 Trường được cải danh thành Trường Bộ binh Thủ Đức

Trường đào tạo từ khóa 1 (1951) đến khóa 27 theo thứ tự từng năm nhưng khi chiến cuộc leo thang, nhu cầu đòi hỏi nhiều sĩ quan khiến số khóa tăng lên từ 2 khóa mỗi năm. Kể từ năm 1968 trở đi thì mỗi khóa được gọi là "1/68", "2/68", "1/69", "2/69"....

Trong khuôn viên Trường có một đài tưởng niệm gọi là Trung nghĩa Đài ghi bốn chữ "Tổ quốc ghi ơn." Kể từ năm 1968 công việc đào tạo sĩ quan trừ bị của Trường Thủ Đức được bổ túc bởi Trường Hạ sĩ quan Quân lực Việt Nam Cộng hòa, thường gọi là Trường Đồng Đế ở Nha Trang.

Cuối năm 1973, Trường Bộ binh Thủ Đức được lệnh di chuyển về Huấn khu Long Thành. Đến giữa tháng 4 năm 1975 lại di chuyển về Thủ Đức.

Trường Bộ binh Thủ Đức giải thể vào năm 1975, khi Việt Nam Cộng hòa sụp đổ. Trong thời gian hoạt động 1951-1975, Trường Thủ Đức đã đào tạo hơn 80.000 sĩ quan trong đó khoảng 4.000 sĩ quan đặc biệt.

Khóa Sĩ quan Trừ bị từ Nam Định đến Thủ Đức và Đà Lạt

Các khóa đặt tên theo năm học
Các tên khóa ghi (chữ số nghiêng) thụ huấn tại Đồng Đế, Nha Trang. Số khóa còn lại thụ huấn tại Thủ Đức và Long Thành (Biên Hòa). 
{|class= "wikitable"
|-
!width= "10%" |Năm học
!width= "10%" |Khóa học
!width= "10%" |Chỉ huy trưởng
!width= "18%" |Chú thích
!width= "10%" |Năm học
!width= "10%" |Khóa học
!width= "10%" |Chỉ huy trưởng
!Chú thích
|-
|<center> 1968
|<center> (1/68)(2/68)3/684/685/686/687/688/689/68
|<center> Ch/tướng Thơ
|<center> Chín (9) khóa học,2 khóa thụ huấn tại Nha Trang
|<center> 1972
|<center> (1/72)2/723/724/725/72(6/72)7/728/729A/729B/729C/7210/72(11/72)12A/7212B/72
|<center> Tr/tướng Thuần
|<center>Mười lăm (15) khóa học,3 khóa thụ huấn tại Nha TrangThời điểm này chiến tranh tại Việt Nam đã lên đến đỉnh điểm. Do đó nhu cầu về cán bộ chỉ huy ở các đơn vị, nhất là các đơn vị Chủ lực quân cũng tăng theo. Bộ Quốc phòng VNCH đã phải ban hành lệnh Tổng động viên toàn quốc
|-
|<center> 1969
|<center> 1/69(2/69)3/694/695/69
|<center> Ch/tướng ThơTh/tướng Thuần
|<center> Năm (5) khóa học,1 khóa thụ huấn tại Nha Trang.
|<center> 1973
|<center> 1/732/733/734/735/736/737/738/739/73
|<center> Tr/tướng ThuầnTr/tướng Minh
|<center> Bảy (7) khóa học,Các khóa 1 và 2 thụ huấn ở Thủ Đức. Từ khóa 3 đến khóa 7 thụ huấn tại Long Thành. Kể từ năm 1973, Trường Bộ binh Thủ Đức đã dời khu huấn luyện ra Long Thành.
|-
|<center> 1970
|<center> 1/702/703/704/705/706/70
|rowspan= "2" |<center>Th/tướng Thuần
|Sáu (6) khóa học
|<center> 1974
|<center> 1/742/743/74
|<center> Tr/tướng MinhTr/tướng Nghi
|<center> Ba (3) khóa họcKhóa 3/74 còn đang thụ huấn dở dang tại Huấn khu Long Thành thì xảy ra biến cố 30/4/1975
|-
|<center> 1971
|<center> 1/712/713/714/715/71
|<center> Năm (5) khóa học
|<center> 1975
|<center> 1/75
|<center> Tr/tướng NghiĐ/tá Minh
|<center> Một (1) khóa họcMới khai giảng tại Huấn khu Long Thành vào tháng 1/1975 
|-
|}

Trong thời gian từ 1951 đến 1975, các trường Nam Định, Thủ Đức và Đồng Đế đã huấn luyện và đào tạo được 83 khóa sĩ quan trừ bị. Trong số các khóa sĩ quan trừ bị (tính cả ba khóa thụ huấn tại Đà Lạt), sau này có được 43 vị tướng lãnh (Nam Định 11 vị, Thủ Đức 32 vị).

Tướng lãnh xuất thân từ trường Nam Định

Tướng lãnh xuất thân từ trường Thủ Đức

Chỉ huy trưởng qua các thời kỳ
Thiếu tướng Georges Bouillet (Thủ Đức từ 1/10/1951)
Thiếu tá Tilly (Nam Định từ 1/10/1951)
Đại tá Chalandon (Nam Định + Thủ Đức từ 5/1/1952)
{|class= "wikitable"
|-
!width= "1%" |Stt
!width= "22%" |Họ và tên
!width= "14%" |Cấp bậctại nhiệm
!width= "17%" |Thời giantại chức
!width= "20%" |Tên Trường
! Chú thích
|-
|<center> 1
|<center> Phạm Văn CảmVõ bị Lục quân Pháp
|<center> Đại tá
|<center> 11/1953-9/1956
|<center> Sĩ quan Trừ bị
|Giải ngũ ở cấp Đại tá
|-
|<center> 2
|<center> Lê Văn NghiêmVõ bị Lục quân Pháp
|<center> Thiếu tướng(1955)
|<center> 9/1956-5/1961
|rowspan= "3" |<center>'Liên trường Võ khoa(1957)
|Giải ngũ năm 1965 ở cấp Trung tướng
|-
|<center> 3
|<center> Nguyễn Văn ChuânVõ bị Huế K1
|<center> Đại tá(1958)
|<center> 5/1961-7/1961
|Giải ngũ năm 1966 ở cấp Thiếu tướng
|-
|<center> 4
|<center> Hồ Văn TốVõ bị Huế K2
|<center> Thiếu tướng
|<center> 7/1961-5/1962
|Từ trần đột ngột năm 1962
|-
|<center> 5
|<center> Phan Đình Thứ(Lam Sơn)Võ bị Lục quân Pháp
|<center> Đại tá(1958)
|<center> 5/1962-11/1963
|rowspan= "2" |<center>Sĩ quan Trừ bị(8/1963)
|Giải ngũ năm 1973 ở cấp Chuẩn tướng
|-
|<center> 6 
|<center> Trần Ngọc TámVõ bị Liên quânViễn Đông Đà lạt
|<center> Thiếu tướng(1958)
|<center> 11/1963-4/1964
|Giải ngũ năm 1974 ở cấp Trung tướng
|-
|<center> 7
|<center> Bùi Hữu NhơnVõ bị Liên quânViễn Đông Đà Lạt
|<center> Chuẩn tướng(3/1964)
|<center> 4/1964-11/1964
|rowspan= "9" |<center>Trường Bộ binh(7/1964)
|Chỉ huy trưởng lần thứ 1
|-
|<center> 8
|<center> Cao Hảo HớnVõ bị Liên quânViễn Đông Đà Lạt
|<center> Chuẩn tướng(5/1964)
|<center> 11/1964-5/1965
|Sau cùng là Trung tướng Phụ tá Tổng trưởng Quốc phòng
|-
|<center> 9
|<center> Trần Văn TrungVõ bị Huế K1
|<center> Đại tá(1958)Chuẩn tướng(11/1965)
|<center> 5/1965-12/1966
|Sau cùng là Trung tướng Tổng cục trưởng Tổng cục Chiến tranh Chính trị
|-
|<center> 10
|<center> Bùi Hữu Nhơn
|<center> Thiếu tướng(1965)
|<center> 12/1966-4/1967
|Tái nhiệm Chỉ huy trưởng lần thứ 2. Giải ngũ năm 1968 ở cấp Thiếu tướng
|-
|<center> 11
|<center> Lâm Quang ThơVõ bị Đà Lạt K3
|<center> Đại tá(1965)Chuẩn tướng(6/1968)
|<center> 4/1967-8/1969
|Sau cùng là Thiếu tướng Chỉ huy trưởng Trường Võ bị Quốc gia Đà Lạt
|-
|<center> 12 
|<center> Phạm Quốc ThuầnVõ bị Đà Lạt K5
|<center> Thiếu tướng(6/1968)Trung tướng(8/1971)
|<center> 8/1969-10/1973
|Sau cùng là Trung tướng Chỉ huy trưởng trường Hạ sĩ quan Đồng Đế
|-
|<center> 13
|<center> Nguyễn Văn MinhVõ bị Đà Lạt K4
|<center> Trung tướng(11/1972)
|<center> 10/1973-11/1974
|Sau cùng là Trung tướng Tư lệnh Biệt khu Thủ đô
|-
|<center> 14
|<center> Nguyễn Vĩnh NghiVõ bị Đà Lạt K5
|<center> Trung tướng(3/1974)
|<center> 11/1974-4/1975
|Sau cùng là Trung tướng Tư lệnh phó Quân đoàn III kiêm Tư lệnh Tiền phương, đảm trách phòng tuyến Phan Rang
|-
|<center> 15
|<center> Trần Đức MinhVõ khoa Thủ Đức K3p
|<center> Đại tá
|<center> 4/1975
|Chỉ huy trưởng sau cùng
|-
|}

Nhân vật khác
Họa sĩ Tạ Tỵ
Nhà văn Văn Quang
Trung úy Nguyễn Lương Y (Tốt nghiệp thủ khoa khóa 15), từng là thư ký riêng của tướng Nguyễn Chánh Thi, một tình báo viên được nhà nước Việt Nam công nhận liệt sĩ.

Xem thêm
Trường Võ bị Quốc gia Đà Lạt
Trường Hạ sĩ quan Đồng Đế, Nha Trang

Chú thích

Tham khảo
Trần Ngọc Thống, Hồ Đắc Huân, Lê Đình Thụy (2011). Lược sử Quân lực Việt Nam Cộng hòa.

Liên kết ngoài
"Kỷ niệm ngày thành lập Quân Trường Thủ Đức: Nhớ ‘Đêm Vũ Đình Trường’ và đồi Tăng Nhơn Phú" trích báo Người Việt 
Lịch sử Trường Sĩ quan trừ bị Thủ Đức
Văn bằng Sĩ quan Bộ binh Thủ Đức
Các sĩ quan QLVNCH 

Trường quân sự Việt Nam Cộng hòa
Cao đẳng Quân sự Việt Nam Cộng hòa
Sĩ quan Trừ bị