ก้านกล้วย
ก้านกล้วย เป็นภาพยนตร์แอนิเมชันสามมิติประเภทอิงประวัติศาสตร์แนวผจญภัยของไทยที่ออกฉายในปี พ.ศ. 2549 ผลิตโดยกันตนาแอนิเมชันและจัดจำหน่ายโดยสหมงคลฟิล์ม ชื่อของภาพยนตร์สร้างโดยได้แรงบันดาลใจจากบางส่วนของพงศาวดารว่าลักษณะของเจ้าพระยาปราบหงสาวดี ช้างทรงของสมเด็จพระนเรศวรมหาราชนั้น จะมีหลังโค้งลาดคล้ายก้านกล้วย จึงตั้งชื่อภาพยนตร์และตัวละครเอกว่า "ก้านกล้วย" ภาพยนตร์เรื่องนี้เป็นการเล่าเรื่องราวเกี่ยวกับลูกช้างตัวน้อยชื่อว่า "ก้านกล้วย" ซึ่งต้องออกผจญตามหาพ่อผู้หายสาบสูญ จนสุดท้ายก็ได้เป็นช้างศึก และได้เอาชนะงวงแดง ผู้อยู่เบื้องหลังการสูญเสียพ่อ เนื้อเรื่องบางส่วนสร้างเหตุการณ์ในประวัติศาสตร์ไทย โดยเล่าเรื่องราวตั้งแต่การเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่ 1 จนถึงสงครามยุทธหัตถี 

ภาพยนตร์เรื่องนี้กำกับโดยคมภิญญ์ เข็มกำเนิด ซึ่งเคยไปศึกษาการทำแอนิเมชันที่สหรัฐและเคยทำภาพเคลื่อนไหวร่วมกับดิสนีย์และบลูสกายสตูดิโอในภาพยนตร์แอนิเมชันอย่างทาร์ซาน, ไอซ์ เอจ และแอตแลนติส

ก้านกล้วยเป็นภาพยนตร์ที่มีเอกลักษณ์ไทย ทั้งภูมิทัศน์ พรรณไม้ วัฒนธรรมไทย ประเพณีไทย และบ้านทรงไทย และยังสะท้อนให้เห็นถึงวิถีชีวิตของคนไทยในสมัยอยุธยา นอกจากนี้ ยังเป็นแอนิเมชันไทยลำดับต้น ๆ ที่สร้างด้วยคอมพิวเตอร์ต่อจากปังปอนด์และสุดสาครซึ่งเป็นแอนิเมชันสองมิติ ก้านกล้วยถูกดัดแปลงเป็นการ์ตูนทางโทรทัศน์ทางช่อง 7 ที่มีชื่อว่า ก้านกล้วยผจญภัย ซึ่งใช้ตัวละครที่มีอยู่เดิม และเพิ่มตัวละครใหม่บางตัว เล่าเรื่องราวของก้านกล้วยในวัยเด็ก แต่มีเนื้อหารายละเอียดมากขึ้น

เนื้อเรื่อง 
ณ ป่าใหญ่แห่งหนึ่ง ช้างสาวแสงดาได้ให้กำเนิดลูกชายชื่อ "ก้านกล้วย" ก้านกล้วยนั้นมีสายเลือดช้างศึกผู้ยิ่งใหญ่ซึ่งก็คือภูผาพ่อของเขาเอง เมื่อปี พ.ศ. 2112 กรุงศรีอยุธยาถูกกองทัพหงสาวดีกรีฑาทัพเข้าจู่โจม ภูผาและสิงขรเพื่อนของเขาได้นำทัพออกต้านไว้ แต่ก็ต้องเผชิญกับงวงแดง ช้างศึกแม่ทัพหงสาวดีผู้มีร่างกายมหึมา งวงแดงกำลังจะทำร้ายสิงขรพร้อมด้วยสมเด็จพระมหินทราธิราช แต่ภูผาได้เข้ามาขวางและเข้าชนกับงวงแดง ภูผาถูกงวงแดงหักคอตาย เมื่อกองทัพอยุธยาไร้ภูผา กองทัพหงสาวดีก็เข้ายึดครองกรุงศรีอยุธยาเป็นผลสำเร็จ พระเจ้าบุเรงนองได้ทรงโปรดให้พระนเรศวรกับพระสุพรรณกัลยาไปมอบตัวเป็นองค์ประกัน (งวงแดงคือช้างทรงของพระเจ้าบุเรงนอง ส่วนสิงขรคือช้างทรงของสมเด็จพระมหินทร์ฯ และภูผาคือช้างศึกอันดับหนึ่งแห่งกรุงศรีอยุธยา)

หลายปีผ่านไป ก้านกล้วยกำลังเล่นซ่อนแอบกับกบในบึง และข้างบนมีเพื่อนเกเรสี่คนชื่อว่า มะโรง, มะโหนก, บักอึด และเสริม ทั้งสี่ชอบเล่นกบลูกบอล แต่พอลูกบอลตกลงไปในบึง มะโรงก็สั่งให้ก้านกล้วยไปเอามา แต่ก้านกล้วยไม่ยอมทำตาม มะโรงจึงล้อก้านกล้วยว่า "ลูกไม่มีพ่อ" นั่นทำให้ก้านกล้วยโกรธและวิ่งเข้าชนมะโรงเพื่อต่อสู้กัน พวกของมะโรงก็เลยเข้ารุมก้านกล้วย พอสู้เสร็จก้านกล้วยก็กลับไปหาแสงดาผู้เป็นแม่ แสงดาถามก้านกล้วยว่าไปเล่นซนมาหรือเปล่า ก้านกล้วยไม่ตอบ มีแต่น้าจิ๊ดริด นกพิราบสื่อสารแห่งกองทัพอยุธยา ซึ่งเห็นเหตุการณ์นั้นบอกว่าโตไปก้านกล้วยจะได้เป็นช้างศึกผู้ยิ่งใหญ่เหมือนพ่ออย่างแน่นอน เนื่องจากทักษะการต่อสู้ที่ดีเยี่ยม

ก้านกล้วยคิดว่า ผมต้องไปตามหาพ่อของผมเพราะไม่รู้ว่าพ่อผมอยู่ที่ไหน เมื่อแอบหนีออกจากโขลงตามหาพ่อมาได้สักพัก ก็ได้หลงเข้าไปในค่ายพม่า ก้านกล้วยได้เจอกับงวงแดง ก้านกล้วยถามงวงแดงว่ารู้จักภูผาหรือไม่ งวงแดงซึ่งเป็นผู้ฆ่าภูผาได้ยินดังนั้นจึงตวัดไล่ก้านกล้วยไป ก้านกล้วยต้องวิ่งหนีเหล่าทหารหงสาวดีที่ทราบเรื่องราวเพราะเสียงงวงแดง พระนเรศวรหรือพระองค์ดำทรงช่วยไว้ได้ แต่ก้านกล้วยก็ตกเหวและหาช่องทางสะดวกขึ้นมาได้ และได้พบชบาแก้ว ช้างสาวสีชมพูน่ารักวัยเดียวกับก้านกล้วย ก้านกล้วยตกตะลึงสักพัก ชบาแก้วก็พาก้านกล้วยไปอยู่กับคุณตามะหูดที่หมู่บ้านหินขาว

ก้านกล้วยฝึกฝนทักษะการต่อสู้กับคุณตามะหูด จนโตขึ้นเป็นช้างหนุ่มรูปงามผู้ทรงพละกำลัง ส่วนสมเด็จพระนเรศวรมหาราชก็ทรงประกาศอิสรภาพให้แก่กรุงศรีอยุธยาเมื่อปี พ.ศ. 2127 คืนหนึ่ง ก้านกล้วยกับชบาแก้วได้ลอยกระทงกันอย่างสนุกสนาน เช้าวันต่อมา ทหารพม่าได้บุกมาปล้นสะดมที่หมู่บ้านหินขาว นำสัตว์ร้ายเช่นเสือ ชะมด มาข่มขวัญชาวบ้าน และก้านกล้วยก็มาจัดการกับพวกรุกรานให้ออกไป พอสู้เสร็จแล้วคุณตามะหูดก็ได้นำช้างทั้งหมดของเขาเข้ากรุงศรีอยุธยา ก้านกล้วยได้รับคัดเลือกเป็นพระคชสารทรงของสมเด็จพระนเรศวรมหาราช ได้รับบรรดาศักดิ์เป็น "เจ้าพระยาไชยานุภาพ" ส่วนพลายบุญเรือง ช้างผู้มีความแข็งแกร่งไม่แพ้กันได้เป็นช้างทรงของ สมเด็จพระเอกาทศรถ รับบรรดาศักดิ์เป็น "เจ้าพระยาปราบไตรจักร" จากนั้นก้านกล้วยก็ไปกับแสงดาและน้าจิ๊ดริดเพื่อจะไปตามหาพ่อว่าพ่ออยู่ไหน ในที่สุดก็ได้พบช้างผู้เฒ่านามว่าสิงขรในวังช้าง ซึ่งเขาสามารถแนะนำเรื่องของภูผาได้ด้วยดี เขาเล่าว่า ภูผาเสียชีวิตแล้ว เนื่องจากสละชีวิตให้กับงวงแดงเพื่อปกป้องเขาเอง ทั้งหมดรู้สึกเสียใจเป็นอย่างมากเมื่อรู้ว่าภูผาได้จากไปแล้ว ส่วนทางฝ่ายพม่า พระเจ้านันทบุเรงทรงโปรดให้มังสามเกียด พระมหาอุปราชาเจ้าวังหน้าแห่งหงสาวดียกทัพไปตีกรุงศรีอยุธยา

เช้าของวันจันทร์ แรม 2 ค่ำ เดือนยี่ ปีมะโรง ตรงกับวันที่ 18 มกราคม พ.ศ. 2135 พระมหาอุปราชามังสามเกียดทรงยกทัพจำนวน 240,000 คนมาจนถึงสุพรรณบุรี ตั้งค่ายหลวง ณ บริเวณตำบลหนองสาหร่าย สมเด็จพระนเรศวรมหาราชได้ทรงนำทัพกรุงศรีอยุธยาซึ่งมีกำลังพล 100,000 คน ออกจากกรุงศรีอยุธยา ออกจากบ้านป่าโมกไปยังสุพรรณบุรี ข้ามน้ำตรงท่าท้าวอู่ทอง และตั้งค่ายหลวงบริเวณตำบลหนองสาหร่าย และได้ตรัสปลุกใจเหล่าทหารกล้าว่า "เหล่าทหารกล้าทั้งหลาย จงอย่ากลัวศัตรูที่อยู่เบื้องหน้า ยิ่งกองทัพเราเล็กเพียงใด ชัยชนะก็จะยิ่งใหญ่เพียงนั้น เลือดเนื้อที่จะนองสนามรบในครั้งนี้ ไม่ใช่เพื่อประกาศแสนยานุภาพ แต่เพื่อกำจัดศัตรูที่มาเหยียบย่ำรุกรานแผ่นดินของเรา วันนี้เราจะสู้ ขับไล่พวกมันออกไป รักษาผืนแผ่นดินนี้ไว้ให้กับลูกหลานของเรา" เมื่อสงครามยุทธหัตถีเริ่มขึ้น ก้านกล้วยก็สู้อย่างเต็มที่ ล้มช้างพม่าได้จำนวนมากและฝ่ากองทัพหงสาวดีมาจนถึงช่วงกลางของทัพ ในขณะที่ก้านกล้วยถลำเข้ามาจนอยู่ในวงล้อมของข้าศึกแล้ว สมเด็จพระนเรศวรทอดพระเนตรเห็นพระมหาอุปราชาประทับบนหลังพลายงวงแดงอยู่ที่ใต้ร่มไม้ ด้วยปฏิภาณไหวพริบของสมเด็จพระนเรศวร จึงตรัสกับพระมหาอุปราชาว่า "มหาอุปราชาแห่งหงสาวดี ท่านจะทรงยืนช้าอยู่ใยในล่มไม้เล่า เชิญออกมาทำยุทธหัตถี เพื่อเป็นเกียรติยศไว้ให้กับแผ่นดินเถิด อย่าให้ต้องลำบากแก่ไพร่พลเลย"

พระมหาอุปราชาจึงไสช้างงวงแดงเข้าทำยุทธหัตถีกับสมเด็จพระนเรศวร งวงแดงทราบว่าก้านกล้วยคือลูกชายของภูผา จึงพยายามหักคอให้ตายเช่นเดียวกับพ่อ ตอนนั้นก้านกล้วยก็หักงาข้างขวาของงวงแดง เมื่องวงแดงรู้ว่างาหัก ก็โมโหมาก จึงพุ่งเข้าชนก้านกล้วยจนเสียท่า สมเด็จพระนเรศวรตรัสให้กำลังใจก้านกล้วยว่า "พ่อเมืองเอย ถ้าท่านละทิ้งเรา ณ บัดนี้ ก็เท่ากับว่าพ่อละทิ้งตัวท่านเอง ยืนหยัดอยู่กับเราเถิด ด้วยความกล้าหาญของพ่อ และกำลังของเราจะสามารถพลิกชะตากรรมของแผ่นดินได้" ก้านกล้วยฮึดสู้และเข้าชนกับงวงแดง พระมหาอุปราชาทรงใช้พระแสงของ้าวฟันสมเด็จพระนเรศวร แต่สมเด็จพระนเรศวรทรงเบี่ยงหลบทัน จึงฟันถูกพระมาลาหนังขาด สมเด็จพระนเรศวรทรงฟันพระมหาอุปราชาด้วยพระแสงของ้าว ถูกพระอังสะขวาจนสิ้นพระชนม์บนคอพระคชาธาร ก้านกล้วยยันโคนต้นพุทราแล้วชนงวงแดงให้ล้มทับงาที่ถูกหักไว้ถึงแก่ความตายกลางสนามรบ (ในประวัติศาสตร์ช้างทรงของพระมหาอุปราชาไม่ได้ล้มตายในสงครามยุทธหัตถี) เมื่อทัพพม่ารู้ว่าแพ้แน่แล้วเลยยกทัพกลับกรุงหงสาวดีไป

หลังจากชัยชนะของกรุงศรีอยุธยาในสงครามยุทธหัตถีครั้งนี้ กรุงศรีอยุธยาก็ได้รับเอกราชจากกรุงหงสาวดีและอยู่กันอย่างร่มเย็นภายใต้พระบารมีของสมเด็จพระนเรศวรมหาราช ด้วยความเก่งกาจของก้านกล้วย ทำให้เขาได้รับพระราชทานนามจากสมเด็จพระนเรศวรว่า "เจ้าพระยาปราบหงสาวดี" และได้มีช้างคู้สมรสคือชบาแก้ว จากนั้นก็อยู่ร่วมกันอย่างมีความสุข

งานพากย์

การเปิดตัวและรางวัล 
การเปิดตัวของภาพยนตร์

ก้านกล้วย ได้รับการเปิดตัวในรูปแบบดีวีดีที่สหรัฐอเมริกา ในช่วงเดือนกันยายน ค.ศ. 2008 โดยใช้ชื่อในเวอร์ชันอเมริกันคือ The Blue Elephant

บริษัทเพอร์เซ็ปต์พิคเจอร์คอมพานีของอินเดีย ได้ซื้อสิทธิ์ภาพยนตร์และเปิดตัวในเวอร์ชันภาษาฮินดีโดยใช้ชื่อ Jumbo ซึ่งนักแสดงอินเดียชื่อ อักษัย กุมาร เป็นผู้ให้เสียงพากย์ตัวเอกของเรื่องที่ใช้ชื่อในเวอร์ชันนี้ว่า จัมโบ้

รางวัล

 ภาพยนตร์เรื่องก้านกล้วย ได้รับรางวัล Best Feature Film จากการประกวดแอนิเมชัน AniMadrid 2006 ที่ประเทศสเปน
 ภาพยนตร์เกียรติยศแห่งปี, ภาพยนตร์ยอดนิยมแห่งปี ที่ทำรายได้สูงสุด, บันทึกเสียงยอดเยี่ยม, ดนตรีประกอบภาพยนตร์ยอดเยี่ยม รางวัลพระราชทานพระสุรัสวดี (ตุ๊กตาทอง) ครั้งที่ 28 ประจำปี พ.ศ. 2549

ข้อแตกต่างระหว่างภาพยนตร์กับประวัติศาสตร์ 
- เจ้าพระยาไชยานุภาพ (ตัวเอก) มีชื่อเดิมว่า "พลายภูเขาทอง" ไม่ใช่ "ก้านกล้วย"

- ตัวร้ายมีชื่อว่า "พลายพัทธกอ" ไม่ใช่ "พลายงวงแดง"

- ในประวัติศาสตร์ก้านกล้วยมิได้เป็นช้างป่าที่ออกตามหาพ่อจนพบกับคุณตามะหูด (ชื่อในประวัติศาสตร์ว่านายมหานุภาพ) แล้วจึงนำไปเข้าคัดเลือกเป็นช้างศึก แต่กลับเป็นช้างของนายมหานุภาพตั้งแต่ต้น

- ชบาแก้วไม่มีตัวตนจริง แต่ถูกเพิ่มเข้ามาเพื่ออรรถรส

- ในประวัติศาสตร์เจ้าพระยาไชยานุภาพไม่เคยพบกับสมเด็จพระนเรศวรมหาราชในวัยเด็ก

- ในฉากการเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่ 1 เมื่อปี พ.ศ. ๒๑๑๒ ในประวัติศาสตร์ควรมีพระยาจักรีเป็นไส้ศึก เปิดประตูกรุงศรีอยุธยาให้พม่าเข้ายึดครอง แต่ในภาพยนตร์กลับเป็นฝ่ายพม่าล้มช้างศึกอันดับหนึ่งและเข้าล้อมกรุงศรีอยุธยา

- ในประวัติศาสตร์ไม่มีการกล่าวว่าพ่อของเจ้าพระยาไชยานุภาพเคยเป็นช้างศึกเมื่อสงครามคราวเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่ 1

- ในประวัติศาสตร์พลายพัทธกอไม่เคยเป็นช้างทรงของพระเจ้าบุเรงนอง และไม่ได้ออกศึกในสงครามคราวเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่ 1

- ในประวัติศาสตร์ยุทธหัตถีระหว่างสมเด็จพระนเรศวรกับพระมหาอุปราชา และยุทธหัตถีระหว่างสมเด็จพระเอกาทศรถและมางจาชโร เจ้าเมืองจาปะโร เกิดขึ้นพร้อมกัน แต่ในภาพยนตร์สมเด็จพระเอกาทศรถชนะยุทธหัตถีแล้ว สมเด็จพระนเรศวรจึงเชิญพระมหาอุปราชาเข้าทำยุทธหัตถี

- พลายพัทธกอหรืองวงแดงไม่ได้งาหักและไม่ได้ล้มตายในสงครามยุทธหัตถี

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น 
 เว็บไซต์อย่างเป็นทางการ 
 ข่าวจากผู้จัดการออนไลน์ 
 ข่าวจาก modernine 
 เพลงประกอบภาพยนตร์เรื่องก้านกล้วย (ขับร้องโดย แอ๊ด คาราบาว)  
 

ก้านกล้วย
ภาพยนตร์ไทย
ภาพยนตร์แอนิเมชันไทยที่ออกฉายในปี พ.ศ. 2549
ภาพยนตร์ระดับจี
ภาพยนตร์ที่ออกฉายในปี พ.ศ. 2549
แอนิเมชันไทย
ภาพยนตร์เกี่ยวกับช้าง
ภาพยนตร์ที่มีฉากในจังหวัดพระนครศรีอยุธยา