วงศ์ปลากราย
{{Taxobox 
| image =  Chitala ornata (Zoo Brno, Czech Republic).jpg
| image_width = 200px
| image_caption =ปลากราย (Chitala ornata)
| regnum = Animalia
| phylum = Chordata
| classis = Actinopterygii
| ordo = Osteoglossiformes
| familia = Notopteridae
| familia_authority = Bleeker, 1859
| subdivision_ranks = สกุล
| subdivision = *Notopterus
ChitalaPapyrocranusXenomystus| species = ดูในรายละเอียด
}}

วงศ์ปลากราย () เป็นปลากระดูกแข็งน้ำจืดที่อยู่ในอันดับ  Osteoglossiformes คือ ปลาที่มีกระดูกแข็งบริเวณส่วนหัวและลิ้น อันเป็นอันดับเดียวกับปลาในวงศ์ปลาตะพัดและปลาไหลผีอะบาอะบา ใช้ชื่อวงศ์ว่า Notopteridae (มาจากภาษากรีกคำว่า noton หมายถึง "หลัง" และ pteron หมายถึง "ครีบ")

เป็นปลาน้ำจืด มีรูปร่างแบนด้านข้างมาก และเรียวไปทางด้านท้าย ครีบหลังเล็ก ครีบก้นและครีบหางยาวติดกัน จึงใช้ครีบก้นที่ยาวติดกันนี้โบกพริ้วในเวลาว่ายน้ำ ครีบท้องมีขนาดเล็กมาก ปากกว้าง เกล็ดเป็นแบบขอบบางเรียบ  และมีขนาดเล็กละเอียด  บางครั้งอาจจะขึ้นมาผิวน้ำเพื่อฮุบอากาศโดยไม่ต้องผ่านซี่กรองเหงือกเหมือนเช่นปลาทั่วไปอื่น ๆ เนื่องจากเป็นปลาที่มีอวัยวะพิเศษพัฒนามาจากถุงลมใช้ในการหายใจได้โดยตรง  เป็นปลากินเนื้อที่ออกหากินในเวลากลางคืน

มีจุดเด่นคือ ครีบก้นที่ต่อกับครีบหาง มีก้านครีบทั้งหมด 85-141 ก้าน เป็นครีบที่ปลาในวงศ์นี้ใช้ในการว่ายน้ำมากที่สุด ไม่ว่าจะเคลื่อนที่ไปทิศทางใด ส่วนที่อยู่เหนือครีบก้นขึ้นไปจะเป็นกล้ามเนื้อหนาทำหน้าที่เช่นเดียวกับครีบก้น ซึ่งส่วนของกล้ามเนื้อตรงนี้ มีชื่อเรียกกันในภาษาพูดว่า "เชิงปลากราย" จัดเป็นส่วนที่มีรสชาติอร่อยมาก

พฤติกรรมเมื่อวางไข่ตัวผู้และตัวเมียช่วยกันดูแลไข่ ไข่เป็นก้อนสีขาวทึบ ติดเป็นกลุ่มกับวัสดุใต้น้ำเช่นตอไม้หรือเสาสะพาน เลี้ยงดูลูกจนโต

พบกระจายพันธุ์ตั้งแต่ทวีปแอฟริกา, เอเชียใต้จนถึงเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ มีทั้งสิ้น 4 สกุล  10 ชนิด  ได้แก่ 

การจำแนก
สกุล Chitala มี 6 ชนิดChitala blanciChitala borneensisChitala chitalaChitala hypselonotusChitala lopisChitala ornataสกุล Notopterus มีชนิดเดียวNotopterus notopterusสกุล Xenomystus มีชนิดเดียวXenomystus nigriสกุล Papyrocranus มี 2 ชนิดPapyrocranus  aferPapyrocranus congoensis''

สำหรับในประเทศไทยพบทั้งสิ้น 4 ชนิด (4 ชนิดแรกในด้านบน) โดยในภาษาไทยมักจะเรียกรวม ๆ กันทั้งหมดว่า  "ปลาตอง"

อ้างอิง

 
กราย
กราย
กราย
อันดับปลาลิ้นกระดูก

แหล่งข้อมูลอื่น