โทโยโอะ อิโต
โทโยโอะ อิโต (; 1 มิถุนายน พ.ศ. 2484 – ) หรือในชื่อ โตโย อิโต (Toyo Ito) เป็นชาวญี่ปุ่นซึ่งได้ชื่อว่าเป็น "หนึ่งในสุดยอดสถาปนิกที่มีพลังสร้างสรรค์และอิทธิพลในวงการสถาปัตยกรรมมากที่สุดคนหนึ่ง"

อิโตโด่งดังจากการสร้างอาคารที่มีแนวคิดแหวกแนวสุดโต่ง โดยที่เขาพยายามจะหลอมโลกทางกายภาพกับจินตภาพเข้าด้วยกัน เขาเป็นผู้นำในการสร้างสถาปัตยกรรมที่มีความเป็น"เมืองแห่งจินตนาการ"ร่วมสมัย

อิโตเป็นชาวญี่ปุ่น เกิดเมื่อ พ.ศ. 2484 ที่โซล ประเทศเกาหลี ศึกษาจากคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยโตเกียว โดยอยู่ในสตูดิโอ ของ เค็นโซ ทังเกะ จบการศึกษาเมื่อ พ.ศ. 2508 หลังจากที่เข้าทำงานในบริษัทคิโยโนริ คิคูทาเกะ อาร์คิเต็ก แอนด์ แอสโซซิเอท ได้ระยะหนึ่ง เขาก็ได้ออกมาตั้งบริษัทเอง มีชื่อว่า 'Urban Robot' (urbot) เมื่อ พ.ศ. 2514 ณ กรุงโตเกียว ประเทศญี่ปุ่น

ใน พ.ศ. 2522 สำนักงานออกแบบของเขาได้เปลี่ยนชื่อเป็น สำนักงานสถาปนิก Toyo Ito & Associates

งานที่มีชื่อเสียงชิ้นแรกของเขา White U ใน พ.ศ. 2519 ที่เป็นบ้านของพี่สาวของเขา และ Silver Hut ใน พ.ศ. 2527 ซึ่งเป็นบ้านของเขาเอง ส่วนในโครงการ 'ที่พักอาศัยสำหรับหญิงผู้ไร้ที่อยู่อาศัยในกรุงโตเกียว' เมื่อ พ.ศ. 2528 นั้น เขาได้พัฒนาแนวคิดเกี่ยวกับชุมชนเมืองขนาดใหญ่ที่เคลื่อนที่ได้ โครงการต่อมาได้แก่ Tower of winds ในเมืองโยโกฮามะ ก่อสร้างเมื่อ พ.ศ. 2529 และ Egg of winds ก่อสร้างเมื่อ พ.ศ. 2534 ได้กลายเป็นจุดดึงดูดหลักของเมืองที่มีปฏิสัมพันธ์กับผู้คนในพื้นที่สาธารณะ 

อิโตยังเป็นอาจารย์กิตติมศักดิ์ที่ มหาวิทยาลัยนอร์ทลอนดอน และเป็นวิทยากรรับเชิญที่ มหาวิทยาลัยโคลัมเบีย และมหาวิทยาลัยต่าง ๆ มากมาย

เขาได้จัดแสดงผลงานตามที่ต่าง ๆ ทั่วโลก ไม่ว่าจะเป็นการแสดงผลงานที่มีชื่อว่า Vision of Japan ที่พิพิธภัณฑ์ Victoria and Albert Museum ในกรุงลอนดอน เมื่อ พ.ศ. 2534 และ Vision and reality ที่พิพิธภัณฑ์ศิลปะร่วมสมัยในรัฐหลุยเซียนา เมื่อ พ.ศ. 2543 รวมถึงการตระเวนแสดงผลงานชื่อ Blurring architecture (โตเกียว-แอนท์เวิร์บ-อ็อกแลนด์ ระหว่าง พ.ศ. 2542-2543) และ ผลงานนิทรรศการล่าสุด คือ 'The New Real in Architecture' เมื่อปลาย พ.ศ. 2549 ที่ผ่านมา ที่ Tokyo Opera City

รายชื่อผลงาน 

 พ.ศ. 2534 - พิพิธภัณฑ์เมืองยัตสึชิโระ
 พ.ศ. 2537 - บ้านพักคนชรา ในเมืองยัตสึชิโระ
 26 มกราคม พ.ศ. 2544 - หอสมุดและสื่อสารสนเทศ เมืองเซ็นได จังหวัดมิยางิ เป็นศูนย์วัฒนธรรมสำหรับสาธารณชนที่มีเอกลักษณ์ไม่เหมือนใคร มีพื้นที่ใช้สอยเป็นทั้งห้องสมุด พิพิธภัณฑ์ศิลปะ ห้องสมุดสื่อโสต-ทัศนะ สตูดิโอภาพยนตร์ และร้านกาแฟ ผลงานของอิโตได้รับรางวัลชนะเลิศจากผลงานที่ส่งเข้าประกวดทั้งสิ้น 235 ชิ้น
 พ.ศ. 2549 - อิโตชนะรางวัลที่หนึ่ง การประกวดโรงโอเปราแห่งชาติ ณ เมืองไถจง ไต้หวัน โดยเอาชนะซาฮา ฮาดิด มาได้ อีกด้วย

รางวัล 
โทโยโอะ อิโต ได้รับรางวัลมากมาย เช่น:

 the Architecture Institute of Japan Award จากอาคาร Silver Hut ใน พ.ศ. 2529
 the 33rd Mainrich Art Award จากผลงาน พิพิธภัณฑ์เมืองยัตสึชิโระ เมื่อ พ.ศ. 2535
 รางวัลเหรียญทองจาก the IAA 'interach ‘97' Grand Prix จากสมาคมสถาปนิกบัลแกเรีย เมื่อ พ.ศ. 2540
 รางวัลให้กำลังใจแก่ผู้อุทิศตนเพื่องานศิลปะจากกระทรวงศึกษาธิการ ประเทศญี่ปุ่น เมื่อ พ.ศ. 2541
 รางวัลทางสถาปัตยกรรมเพื่อรำลึกถึง Arnold W. Brunner จากสถาบันศิลปะและอักษรศาสตร์อเมริกัน ใน พ.ศ. 2543
 รางวัลเหรียญทองสุดยอดดีไซน์ญี่ปุ่น เมื่อ พ.ศ. 2544
 the RIBA Royal Gold Medal เมื่อ พ.ศ. 2548
 รางวัลพริตซ์เกอร์ เมื่อ พ.ศ. 2556

อ้างอิง 
 บทสัมภาษณ์โทโยโอะ อิโต 
 ชีวประวัติและผลงานของโทโยโอะ อิโต 

สถาปนิกชาวญี่ปุ่น
บุคคลจากโซล
บุคคลจากโตเกียว
ผู้ได้รับรางวัลพริตซ์เกอร์
ศิษย์เก่าจากมหาวิทยาลัยโตเกียว