วิษณุ เครืองาม
ศาสตราจารย์กิตติคุณ วิษณุ เครืองาม (เกิด 15 กันยายน พ.ศ. 2494) เป็นนักกฎหมายและนักการเมืองชาวไทย เคยดำรงตำแหน่งสำคัญในรัฐบาลหลายชุดและในหลายหน่วยงาน และเป็นราชบัณฑิตสาขาวิชากฎหมายปกครอง

วิษณุสำเร็จการศึกษาระดับปริญญาตรีจากคณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ เมื่อ พ.ศ. 2515 แล้วเริ่มรับราชการในปีนั้นด้วยการเป็นอาจารย์กฎหมายที่คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง และที่อื่น ๆ จน พ.ศ. 2534 ได้โอนมาสังกัดสำนักนายกรัฐมนตรีเพื่อดำรงตำแหน่งรองเลขาธิการคณะรัฐมนตรี ภายหลังยังได้เป็นสมาชิกวุฒิสภาในช่วง พ.ศ. 2535–2543 เลขาธิการคณะรัฐมนตรีในช่วง พ.ศ. 2536–2545 และกรรมการกฤษฎีกาตั้งแต่ พ.ศ. 2535 ถึงปัจจุบัน

วิษณุเคยทำงานด้านการเมืองกับรัฐบาลหลายชุด เช่น ดำรงตำแหน่งโฆษกสำนักนายกรัฐมนตรีเมื่อ พ.ศ. 2535 ช่วงที่พลเอก สุจินดา คราประยูร ได้เป็นนายกรัฐมนตรีหลังจากที่มีรัฐประหารในประเทศไทย พ.ศ. 2534 ตลอดจนดำรงตำแหน่งรองนายกรัฐมนตรีเมื่อ พ.ศ. 2545 ในคณะรัฐมนตรีที่มีดร.ทักษิณ ชินวัตร เป็นนายกรัฐมนตรี และดำรงตำแหน่งสมาชิกสภานิติบัญญัติแห่งชาติหลังจากที่พลเอก ประยุทธ์ จันทร์โอชา ก่อรัฐประหารในประเทศไทย พ.ศ. 2557

ในการทำงานกับพลเอก ประยุทธ์ จันทร์โอชา วิษณุมักถูกวิพากษ์วิจารณ์ว่า หาข้อเบี่ยงเลี่ยงกฎหมายให้ฝ่ายของพลเอก ประยุทธ์ จนฝ่ายอื่นและสื่อสังคมตั้งฉายาให้วิษณุว่า "บิดาแห่งการยกเว้น" หรือ "บิดาแห่งข้อยกเว้น"  

นอกจากตำแหน่งหน้าที่ข้างต้นแล้ว วิษณุยังเป็นประธานและกรรมการในคณะกรรมการหลายคณะ เป็นนายกและกรรมการในสภาของสถาบันการศึกษาหลายแห่ง ทั้งยังมีงานเขียนบทความและหนังสืออีกจำนวนหนึ่ง

ประวัติ 
วิษณุ เครืองาม เกิดเมื่อวันที่ 15 กันยายน พ.ศ. 2494 ที่อำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา มีชื่อเดิมว่า พิธาน เครืองาม บุตรของบุญทรง เครืองาม และถาวร เครืองาม มีน้องสาวชื่อ ศิริมา นิลรัตน์ น้องชาย ชื่อ พลอากาศตรี นายแพทย์ เฉลิมชัย เครืองาม สมาชิกวุฒิสภา และศาสตราจารย์ ดุสิต เครืองาม สมาชิกสภาปฏิรูปแห่งชาติ

สมรสกับวัชราภรณ์ เครืองาม (แป้ง) เดิมชื่อ วราภา มีบุตรชาย 1 คน ชื่อ วิชญะ เครืองาม เป็นคณะกรรมการที่ปรึกษาเพื่อกำกับการปฏิรูปกฎหมายสมรสกับ นันทนัช ศิรธรานนท์ บุตรี เจตน์ ศิรธรานนท์

การศึกษา 
วิษณุ เครืองาม จบการศึกษาระดับประถมศึกษาและมัธยมศึกษาปีที่ 3 จากโรงเรียนกอบกาญจน์ศึกษา และโรงเรียนแสงทองวิทยา หาดใหญ่ และมัธยมปีที่ 4-5 จากโรงเรียนพระโขนงพิทยาลัย กรุงเทพมหานคร สำเร็จการศึกษาในระดับปริญญาตรี นิติศาสตรบัณฑิต (เกียรตินิยมอันดับหนึ่ง เหรียญทองพระราชทานทุนภูมิพล) จากคณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ และสำเร็จการศึกษาเป็นเนติบัณฑิตไทย (โดยสอบไล่ได้ลำดับที่ 2) จากสำนักอบรมศึกษากฎหมายแห่งเนติบัณฑิตยสภา

วิษณุ เครืองาม สำเร็จการศึกษาระดับปริญญาโท Master of Laws (LL.M.) และปริญญาเอก Doctor of the Science of Law (J.S.D.) จากมหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนีย เบิร์กลีย์ สหรัฐ ด้วยทุนรัฐบาล

การทำงาน 
วิษณุ เครืองาม เริ่มรับราชการใน พ.ศ. 2515 เป็นอาจารย์ประจำคณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง ในปีต่อมาได้ย้ายมาประจำที่คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ และที่คณะนิติศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย จนกระทั่งได้รับโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งเป็นศาสตราจารย์ประจำคณะนิติศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ในปี พ.ศ. 2529

ใน พ.ศ. 2534 วิษณุ เครืองามได้โอนมารับราชการพลเรือนในสังกัดสำนักนายกรัฐมนตรี ตำแหน่งรองเลขาธิการคณะรัฐมนตรี และได้รับแต่งตั้งเป็นสมาชิกวุฒิสภา 2 สมัย ในระหว่าง พ.ศ. 2535 – 2543 และได้รับแต่งตั้งเป็นเลขาธิการคณะรัฐมนตรี ในปี พ.ศ. 2536 – 2545

นอกจากนั้น ได้รับโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งเป็นกรรมการกฤษฎีกา ตั้งแต่ พ.ศ. 2535 ถึงปัจจุบัน และได้ดำรงตำแหน่งประธานกรรมการกฤษฎีกา (คณะที่ 2, กฎหมายการบริหารราชการแผ่นดิน)

งานการเมือง 
วิษณุ เครืองาม เคยเป็นสมาชิกวุฒิสภา (2535-2539) เคยรักษาการในตำแหน่งโฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี ใน พ.ศ. 2535 สมัยรัฐบาลพลเอก สุจินดา คราประยูร และได้เข้าร่วมงานการเมืองอีกครั้งในรัฐบาลพันตำรวจโท ทักษิณ ชินวัตร ในปี พ.ศ. 2545 โดยรับตำแหน่งรองนายกรัฐมนตรี (2 สมัย) รับผิดชอบงานเกี่ยวกับกฎหมายของรัฐบาล ต่อมาหลังการรัฐประหาร พ.ศ. 2549 ได้รับแต่งตั้งเป็นสมาชิกสภานิติบัญญัติแห่งชาติ และเป็นศาสตราภิชานคณะนิติศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

หลังสิ้นสุดภารกิจของสภานิติบัญญัติแห่งชาติ ในปี พ.ศ. 2551 วิษณุ เครืองาม ไม่ได้เข้ารับตำแหน่งทางการเมืองใด ๆ แต่ยังรับหน้าที่ในคณะกรรมการของรัฐอีกหลายคณะ กระทั่งในปี พ.ศ. 2557 รับตำแหน่งที่ปรึกษาคณะรักษาความสงบแห่งชาติ ดูแลด้านกฎหมายยุติธรรม และได้รับแต่งตั้งเป็นรองนายกรัฐมนตรี ในรัฐบาลพลเอก ประยุทธ์ จันทร์โอชา รับผิดชอบดูแลงานกระทรวงยุติธรรม สำนักงานปลัดสำนักนายกรัฐมนตรี กรมประชาสัมพันธ์ สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ และราชบัณฑิตสภา

งานการศึกษา 
 นายกสภามหาวิทยาลัยราชภัฏสงขลา
 กรรมการสภามหาวิทยาลัยเชียงใหม่ 
กรรมการสภามหาวิทยาลัยทักษิณ 
กรรมการสภามหาวิทยาลัยเกษมบัณฑิต 
กรรมการสภาจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย 
กรรมการสภามหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย 
กรรมการสภามหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ 
กรรมการสภามหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย 
กรรมการสภาสถาบันพระปกเกล้า

นอกจากนี้ วิษณุยังเคยเป็นอาจารย์คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และ ศาสตราจารย์ประจำคณะนิติศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

งานเขียน 
วิษณุ เครืองาม มีผลงานหนังสือจำนวนมาก เช่น
 ครัว ครม. 
 ภูฏาน วิมานปลายฟ้า
 โลกนี้คือละคร
 เล่าเรื่องผู้นำ
 หลังม่านการเมือง
 เดินดินกินข้าวแกง          
 ลงเรือแป๊ะ

รางวัลเกียรติคุณ 
 พ.ศ. 2534 รับพระราชทานรางวัลตัวอย่างบุคคลผู้พูดภาษาไทยได้ถูกต้อง และเหมาะสม จากมหาวิทยาลัยมหิดลและราชบัณฑิตยสถาน เมื่อวันที่ 9 สิงหาคม 2534
 พ.ศ. 2539 ได้รับรางวัลผลงานวิจัยดีเยี่ยม สาขานิติศาสตร์ ประจำปี 2539 จากสภาวิจัยแห่งชาติ 
 พ.ศ. 2540 ได้รับแต่งตั้งเป็นศาสตราจารย์กิตติคุณ คณะนิติศาสตร์ จากจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เมื่อวันที่ 27 กุมภาพันธ์ 2540 
 พ.ศ. 2540 ได้รับรางวัลผู้บริหารราชการพลเรือนดีเด่น ประจำปี 2540 (รางวัลครุฑทองคำ) ของสมาคมข้าราชการพลเรือนแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ 30 กันยายน 2541
 พ.ศ. 2541 ได้รับรางวัลนักเรียนทุนรัฐบาลไทยดีเด่น ประจำปี 2541 จากสมาคมนักเรียนทุนรัฐบาลไทย
 พ.ศ. 2543 ได้รับรางวัลศิษย์เก่าดีเด่น มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ประจำปี 2543
 พ.ศ. 2544 ได้รับปริญญานิติศาสตรดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ จากจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
 พ.ศ. 2546 ได้รับแต่งตั้งเป็นราชบัณฑิตทางนิติศาสตร์
 พ.ศ. 2547 ได้รับรางวัลบุษบกทองผู้มีผลงานดีเด่นด้านการใช้ภาษาไทย
 พ.ศ. 2556 ได้รับปริญญานิติศาสตรดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ สาขานิติศาสตร์ จากมหาวิทยาลัยราชภัฏสุราษฎร์ธานี
 พ.ศ. 2556 ได้รับปริญญาพุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต กิตติมศักดิ์ สาขารัฐประศาสนศาสตร์ จากมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
 พ.ศ. 2557 ได้รับปริญญาศิลปศาสตร์ดุษฎีบัณฑิต กิตติมศักดิ์ สาขานิติศาสตร์ จากมหาวิทยาลัยศรีปทุม

เครื่องราชอิสริยาภรณ์  

 สาขานิติศาสตร์

ลำดับสาแหรก

</center>

อ้างอิง 

บุคคลจากอำเภอหาดใหญ่
ข้าราชการพลเรือนชาวไทย
เลขาธิการคณะรัฐมนตรีไทย
อาจารย์คณะนิติศาสตร์
ศาสตราจารย์กิตติคุณ
ศาสตราภิชาน
บุคคลผู้ได้รับรางวัลครุฑทองคำ
นักการเมืองไทย
รองนายกรัฐมนตรีไทย
โฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรีไทย
สมาชิกวุฒิสภาไทยแบบแต่งตั้ง
สมาชิกสภานิติบัญญัติแห่งชาติ
คณะที่ปรึกษาคณะรักษาความสงบแห่งชาติ
นักกฎหมายชาวไทย
สามัญสมาชิกเนติบัณฑิตยสภา
ราชบัณฑิต
บุคคลจากโรงเรียนแสงทองวิทยา
บุคคลจากโรงเรียนพระโขนงพิทยาลัย
บุคคลจากคณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง
บุคคลจากคณะนิติศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
บุคคลจากคณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
บุคคลจากคณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยทักษิณ
บุคคลจากมหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนีย เบิร์กลีย์
ผู้ได้รับปริญญากิตติมศักดิ์จากจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
กรรมการกฤษฎีกาไทย
ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ม.ป.ช.
ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ม.ว.ม.
ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ป.ภ.
ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ท.จ.ว. (ฝ่ายหน้า)
ผู้ได้รับเหรียญ ร.ด.ม.(ศ)
ผู้ได้รับเหรียญจักรพรรดิมาลา