ภาษาอังกฤษเก่า
ภาษาอังกฤษเก่า (, ;  ย่อว่า OE) หรือ ภาษาแองโกล-แซกซัน () เป็นภาษาอังกฤษยุคแรกที่พูดกันในบริเวณที่ปัจจุบันคืออังกฤษและตอนใต้ของสกอตแลนด์ ในระหว่างกลางคริสต์ศตวรรษที่ 5 ถึงกลางคริสต์ศตวรรษที่ 12 นับเป็นภาษาเจอร์แมนิกตะวันตก ด้วยเหตุนี้ จึงมีความคล้ายคลึงกับภาษาฟรีเชียเก่า (Old Frisian) และภาษาแซกซันเก่า (Old Saxon) แต่มีความแตกต่างจากภาษาอังกฤษและสกอตสมัยมาก และผู้พูดภาษาอังกฤษและสกอตสมัยใหม่ที่ไม่ได้ศึกษาภาษานี้ส่วนใหญ่จะไม่สามารถเข้าใจได้

ไวยกรณ์ของภาษาอังกฤษเก่ามีความใกล้เคียงกับไวยกรณ์ของภาษาเยอรมันสมัยใหม่ กล่าวคือ คำนาม คำวิเศษณ์ คำสรรพนาม และคำกริยา มีการผันเปลี่ยนรูปข้างท้ายของคำอยู่หลากหลายแบบ และการลำดับคำในประโยคก็มีอิสระมากกว่า ตัวอักษรของภาษาอังกฤษเก่าแค่เดิมเป็นระบบอักษรรูน (runic system) แต่ถูกแทนที่ด้วยอักษรละตินนับแต่ศตวรรษที่ 9 เป็นต้นมา  

ภาษาอังกฤษเก่านั้นมีการเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา และมีการใช้งานตลอดระยะเวลาประมาณ 700 ปี นับตั้งแต่ชนแองโกล-แซกซันอพยพเข้ามายังเกาะบริเตน สร้างอังกฤษขึ้น ในคริสต์ศตวรรษที่ 5 จนถึงระยะเวลาหลังพวกนอร์มันบุกรุกเข้าไปเมื่อ ค.ศ. 1066 หลังจากนั้นภาษาอังกฤษก็เคลื่อนเข้าสู่การเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ที่สำคัญ ในยุคแรก ๆ นี้ ภาษาอังกฤษเก่าได้ผสมกลมกลืนเข้ากับภาษาอื่นๆ ที่มีการติดต่อด้วย เช่น ภาษาเคลติก (Celtic) และภาษาถิ่นสองภาษาของภาษานอร์สเก่า (บรรพบุรุษของภาษาเดนมาร์กในปัจจุบัน) จากการบุกรุกของพวกไวกิงจากทางเดนมาร์ก ซึ่งเข้ามาครอบครองและปกครองอาณาเขตในอิงแลนด์ตอนเหนือและตะวันออก หลังจากชาวนอร์แมนยกทัพเข้าชิงอังกฤษจากกษัตริย์แซกซันมาปกครองได้ ในปี ค.ศ. 1066 ภาษาของชาวแองโกล-นอร์มัน ซึ่งเป็นภาษาฝรั่งเศสตระกูลหนึ่ง ก็เข้ามาแทนที่ภาษาอังกฤษโดยกลายเป็นภาษาที่ชนชั้นปกครองใช้พูดกัน ในระยะนี้ภาษาอังกฤษจึงได้รับอิทธิพลจากภาษาแองโกล-นอร์มันอย่างมหาศาล และเป็นจุดเริ่มไปสู่จุดสิ้นสุดของยุคของภาษาอังกฤษเก่า โดยอิทธิพลของชาวนอร์มันที่มีต่อภาษาอังกฤษเก่า ทำให้เกิดวิวัฒนาการของภาษาอังกฤษสมัยกลางขึ้น

ศัพทมูลวิทยา
Englisc ซึ่งภายหลังพัฒนาไปเป็น English มีความหมายว่า 'เกี่ยวกับชาวแองเกิล' ในภาษาอังกฤษเก่า คำนี้มีที่มาจาก Angles (หนึ่งในกลุ่มชนเจอร์แมนิกที่ครอบครองบริเตนใหญ่ในคริสต์ศตวรรษที่ 5) ในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 9 ชนเผ่าเจอร์แมนิกผู้รุกรานทั้งหมดถูกเรียกเป็น Englisc มีสันนิษฐานว่าชาวแองเกิลได้ชื่อนี้เพราะว่าดินแดนของพวกเขาที่ชายฝั่งคาบสมุทรจัตแลนด์ (ปัจจุบันคือประเทศเดนมาร์กและรัฐชเลสวิช-ฮ็อลชไตน์) มีรูปร่างเหมือนเบ็ดตกปลา และภาษาเจอร์แมนิกดั้งเดิม  ก็มีความหมายว่า 'แคบ' ซึ่งสือถึงน้ำตื้นใกล้ชายฝั่ง คำนี้สามารถสืบต้นตอไปถึงภาษาอินโด-ยูโรเปียนดั้งเดิมว่า  ซึ่งมีความหมายเดียวกัน

อีกทฤษฎีหนึ่งระบุว่ารากศัพท์ของ 'narrow' น่าจะมีความเชื่อมโยงกับ angling (เช่น fishing) ซึ่งมีที่มาจากรากภาษาอินโด-ยูโรเปียนดั้งเดิมที่มีความหมายว่า โค้งงอ, มุม จุดเชื่อมโยงทางอรรถศาสตร์ (semantic link) คือเบ็ดตกปลา ซึ่งโค้งงอหรือโค้งที่มุม ไม่ว่าอย่างไรก็ตาม ชาวแองเกิลอาจถูดเรียกแบบนี้เพราะพวกเขาเป็นชาวประมงหรือสืบเชื้อสายมาจากคนกลุ่มนั้น ดังนั้น อังกฤษ (England) อาจมีความหมายเป็น 'ดินแดนของชาวประมง' และภาษาอังกฤษอาจมีความหมายเป็น 'ภาษาของชาวประมง'

ประวัติศาสตร์

วรรณกรรมในภาษาอังกฤษเก่า

อ้างอิง

บรรณานุกรม

ข้อมูล

ทั่วไป

 Baugh, Albert C; & Cable, Thomas. (1993). A History of the English Language (4th ed.). London: Routledge.
 Blake, Norman (1992). The Cambridge History of the English Language: Vol. 2. Cambridge: Cambridge University Press.
 Campbell, A. (1959). Old English Grammar. Oxford: Clarendon Press.
 (Reissue of one of 4 eds. 1877–1902)
 Euler, Wolfram (2013). Das Westgermanische : von der Herausbildung im 3. bis zur Aufgliederung im 7. Jahrhundert; Analyse und Rekonstruktion (West Germanic: from its Emergence in the 3rd up until its Dissolution in the 7th century CE: Analyses and Reconstruction). 244 p., in German with English summary, London/Berlin 2013, .
 Hogg, Richard M. (ed.). (1992). The Cambridge History of the English Language: (Vol 1): the Beginnings to 1066. Cambridge: Cambridge University Press.
 Hogg, Richard; & Denison, David (eds.) (2006) A History of the English Language. Cambridge: Cambridge University Press.
 Jespersen, Otto (1909–1949) A Modern English Grammar on Historical Principles. 7 vols. Heidelberg: C. Winter & Copenhagen: Ejnar Munksgaard
 Lass, Roger (1987) The Shape of English: structure and history. London: J. M. Dent & Sons

 Quirk, Randolph; & Wrenn, CL (1957). An Old English Grammar (2nd ed.) London: Methuen.
 Ringe, Donald R and Taylor, Ann (2014). The Development of Old English: A Linguistic History of English, vol. II, . Oxford.
 Strang, Barbara M. H. (1970) A History of English. London: Methuen.

ประวัติศาสตร์เพิ่มเติม

 Bremmer Jr, Rolf H. (2009). An Introduction to Old Frisian. History, Grammar, Reader, Glossary. Amsterdam and Philadelphia: John Benjamins.
 Stenton, FM (1971). Anglo-Saxon England (3rd ed.). Oxford: Clarendon Press.

อักขรวิธี/บรรพชีวินวิทยา
 Bourcier, Georges. (1978). L'orthographie de l'anglais: Histoire et situation actuelle. Paris: Presses Universitaires de France.
 Elliott, Ralph WV (1959). Runes: An introduction. Manchester: Manchester University Press.
 Keller, Wolfgang. (1906). Angelsächsische Paleographie, I: Einleitung. Berlin: Mayer & Müller.
 Ker, NR (1957). A Catalogue of Manuscripts Containing Anglo-Saxon. Oxford: Clarendon Press.
 Ker, NR (1957: 1990). A Catalogue of Manuscripts Containing Anglo-Saxon; with supplement prepared by Neil Ker originally published in Anglo-Saxon England; 5, 1957. Oxford: Clarendon Press 
 Page, RI (1973). An Introduction to English Runes. London: Methuen.
 Scragg, Donald G (1974). A History of English Spelling. Manchester: Manchester University Press.
 Shaw, Philip A (2012). "Coins As Evidence". The Oxford Handbook of the History of English, Chapter 3, pp. 50–52. Edited by Terttu Nevalainen and Elizabeth Closs Traugott.
 Wełna, Jerzy (1986). "The Old English Digraph  Again". Linguistics across Historical and Geographical Boundaries: Vol 1: Linguistic Theory and Historical Linguistics (pp. 753–762). Edited by Dieter Kastovsky and Aleksander Szwedek.

สัทวิทยา
 Anderson, John M; & Jones, Charles. (1977). Phonological structure and the history of English. North-Holland linguistics series (No. 33). Amsterdam: North-Holland.
 Brunner, Karl. (1965). Altenglische Grammatik (nach der angelsächsischen Grammatik von Eduard Sievers neubearbeitet) (3rd ed.). Tübingen: Max Niemeyer.
 Campbell, A. (1959). Old English Grammar. Oxford: Clarendon Press.
 Cercignani, Fausto (1983). "The Development of */k/ and */sk/ in Old English". Journal of English and Germanic Philology, 82 (3): 313–323.
 Girvan, Ritchie. (1931). Angelsaksisch Handboek; E. L. Deuschle (transl.). (Oudgermaansche Handboeken; No. 4). Haarlem: Tjeenk Willink.
 Halle, Morris; & Keyser, Samuel J. (1971). English Stress: its form, its growth, and its role in verse. New York: Harper & Row.
 
 Hogg, Richard M. (1992). A Grammar of Old English, I: Phonology. Oxford: Blackwell.
 
 Kuhn, Sherman M. (1970). "On the consonantal phonemes of Old English". In: J. L. Rosier (ed.) Philological Essays: studies in Old and Middle English language and literature in honour of Herbert Dean Merritt (pp. 16–49). The Hague: Mouton.
 Lass, Roger; & Anderson, John M. (1975). Old English Phonology. (Cambridge studies in linguistics; No. 14). Cambridge: Cambridge University Press.
 Luick, Karl. (1914–1940). Historische Grammatik der englischen Sprache. Stuttgart: Bernhard Tauchnitz.
 
 
 Minkova, Donka (2014). A Historical Phonology of English. Edinburgh University Press.
 Moulton, WG (1972). "The Proto-Germanic non-syllabics (consonants)". In: F van Coetsem & HL Kufner (Eds.), Toward a Grammar of Proto-Germanic (pp. 141–173). Tübingen: Max Niemeyer.
 Sievers, Eduard (1893). Altgermanische Metrik. Halle: Max Niemeyer.
 Wagner, Karl Heinz (1969). Generative Grammatical Studies in the Old English language. Heidelberg: Julius Groos.

วิทยาหน่วยคำ
 Brunner, Karl. (1965). Altenglische Grammatik (nach der angelsächsischen Grammatik von Eduard Sievers neubearbeitet) (3rd ed.). Tübingen: Max Niemeyer.
 Campbell, A. (1959). Old English grammar. Oxford: Clarendon Press.
 Wagner, Karl Heinz. (1969). Generative grammatical studies in the Old English language. Heidelberg: Julius Groos.

วากยสัมพันธ์
 Brunner, Karl. (1962). Die englische Sprache: ihre geschichtliche Entwicklung (Vol. II). Tübingen: Max Niemeyer.
 Kemenade, Ans van. (1982). Syntactic Case and Morphological Case in the History of English. Dordrecht: Foris.
 MacLaughlin, John C. (1983). Old English Syntax: a handbook. Tübingen: Max Niemeyer.
 Mitchell, Bruce. (1985). Old English Syntax (Vols. 1–2). Oxford: Clarendon Press (no more published)
 Vol.1: Concord, the parts of speech and the sentence
 Vol.2: Subordination, independent elements, and element order
 Mitchell, Bruce. (1990) A Critical Bibliography of Old English Syntax to the end of 1984, including addenda and corrigenda to "Old English Syntax" . Oxford: Blackwell
 Timofeeva, Olga. (2010) Non-finite Constructions in Old English, with Special Reference to Syntactic Borrowing from Latin, PhD dissertation, Mémoires de la Société Néophilologique de Helsinki, vol. LXXX, Helsinki: Société Néophilologique.
 Traugott, Elizabeth Closs. (1972). A History of English Syntax: a transformational approach to the history of English sentence structure. New York: Holt, Rinehart & Winston.
 Visser, F. Th. (1963–1973). An Historical Syntax of the English Language (Vols. 1–3). Leiden: E. J. Brill.

ศัพทานุกรม
 Bosworth, J; & Toller, T. Northcote. (1898). An Anglo-Saxon Dictionary. Oxford: Clarendon Press. (Based on Bosworth's 1838 dictionary, his papers & additions by Toller)
 Toller, T. Northcote. (1921). An Anglo-Saxon Dictionary: Supplement. Oxford: Clarendon Press.
 Campbell, A. (1972). An Anglo-Saxon Dictionary: Enlarged addenda and corrigenda. Oxford: Clarendon Press.
 Clark Hall, J. R.; & Merritt, H. D. (1969). A Concise Anglo-Saxon Dictionary (4th ed.). Cambridge: Cambridge University Press.
 Cameron, Angus, et al. (ed.) (1983) Dictionary of Old English. Toronto: Published for the Dictionary of Old English Project, Centre for Medieval Studies, University of Toronto by the Pontifical Institute of Medieval Studies, 1983/1994. (Issued on microfiche and subsequently as a CD-ROM and on the World Wide Web.)

แหล่งข้อมูลอื่น

Old English/Modern English Translator
Old English (Anglo-Saxon) alphabet
Old English Letters

Another downloadable keyboard for Windows computers
Guide to using Old English computer characters  (Unicode, HTML entities, etc.)
The Germanic Lexicon Project

The Lord's Prayer in Old English from the 11th century (video link)
Over 100 Old English poems are edited, annotated and linked to digital images of their manuscript pages, with modern translations, in the Old English Poetry in Facsimile Project: DM

พจนานุกรม
Bosworth and Toller, An Anglo-Saxon dictionary

Dictionary of Old English

บทเรียน
Old English Online by Jonathan Slocum and Winfred P. Lehmann, free online lessons at the Linguistics Research Center at the University of Texas at Austin

ภาษาอังกฤษ