อำเภอกาญจนดิษฐ์
กาญจนดิษฐ์ เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดสุราษฎร์ธานี

ประวัติ 
อำเภอกาญจนดิษฐ์ เดิมเป็นเมืองเก่า ชื่อ "เมืองท่าทอง" ตัวเมืองเดิมตั้งอยู่ริมคลองท่าทอง ตรงบริเวณตลาดบ้านท้อน ตำบลท่าทองในปัจจุบัน เมืองท่าทองตั้งขึ้นเมื่อใดไม่ทราบแน่นอน โดยจากอักขราภิธานศรับท์ของหมอปรัดเล ได้รวบรวมพิมพ์ไว้ว่า ประมาณ พ.ศ. 1588 เมืองท่าทองได้ตั้งขึ้นแล้ว โดยมีพระวิสูตรสงครามรามภักดี (พระท่าทอง) เป็นเจ้าเมือง เมื่อพม่ายกพลมาตีเมืองต่างๆ ตลอดมาจนถึงเมืองท่าทอง พม่าได้เผาทำลายเมืองเสียยับเยิน ส่วนเจ้าผู้ครองนครก็หนีหายสาบสูญไป เมื่อกรมพระราชวังบวรสุรสิงหนาทขับไล่พม่าถอยหนีไปหมดแล้ว  จึงตั้งนายสม เป็นผู้รั้งเมืองท่าทอง จนมาได้เลื่อนบรรดาศักดิ์เป็นหลวงวิเศษ และเป็นพระวิสูตรสงครมรามภักดี (พระท่าทอง) แทนคนเก่าที่หายไป 

หลวงวิเศษได้ย้ายเมืองใหม่มาตั้งที่บ้านกะแดะ  ใกล้คลองกะแดะ บริเวณตลาดกะแดะในปัจจุบัน จากนั้นเห็นว่าคลองกะแดะมีขนาดเล็ก ไม่สะดวกในการสัญจร จึงได้ย้ายเมืองไปตั้งใหม่ที่บริเวณริมคลองมะขามเตี้ย บริเวณตำบลมะขามเตี้ย อำเภอเมืองสุราษฎร์ธานีในปัจจุบัน ได้มีผู้ครองเมืองท่าทองสืบทอดกันมา จนในสมัยรัชกาลที่ 4 ได้ย้ายเมืองท่าทองไปตั้งที่ บ้านดอน บริเวณบ้านพักผู้ว่าปัจจุบัน และได้พระราชทานนามใหม่ว่า "เมืองกาญจนดิฐ" ปี พ.ศ. 2442 โปรดให้รวมเมืองไชยา และเมืองกาญจนดิฐ เป็นเมืองเดียวกัน เรียก "เมืองไชยา" เพื่อให้นาม "กาญจนดิฐ" มาเป็นชื่ออำเภอ แทนอำเภอกะแดะ (ของเมืองท่าทองเก่า) และได้ตั้งที่ว่าการอำเภอขึ้น ที่วัดกำแพง หรือที่ตั้ง สภ.กาญจนดิษฐ์ในปัจจุบัน

 วันที่ 28 กันยายน 2456 โอนพื้นที่หมู่ 4 (ในขณะนั้น) ของตำบลพลายวาส ไปรวมกับพื้นที่หมู่ 6 ของตำบลกรูด
วันที่ 14 เมษายน 2472 เปลี่ยนแปลงเขตจังหวัดนครศรีธรรมราช กับจังหวัดสุราษฎร์ธานี โดยโอนพื้นที่ตำบลไชยคราม และตำบลดอนสัก อำเภอสิชล จังหวัดนครศรีธรรมราช มาขึ้นกับอำเภอกาญจนดิษฐ์
วันที่ 14 ตุลาคม 2484 ตั้งตำบลท่าทองใหม่ แยกออกจากตำบลทุ่งกง
วันที่ 30 กันยายน 2490 ตั้งตำบลพลายวาส แยกออกจากตำบลกะแดะ ตั้งตำบลช้างขวา แยกออกจากตำบลตะเคียนทอง ตั้งตำบลชลคราม แยกออกจากตำบลท่าทอง ตั้งตำบลทุ่งกง แยกออกจากตำบลท่าทองใหม่
 วันที่ 14 พฤศจิกายน 2493 โอนพื้นที่หมู่ 8,9,10 (ในขณะนั้น) ของตำบลกะแดะ ไปตั้งเป็นหมู่ 4,5,6 ของตำบลพลายวาส ตามลำดับ
 วันที่ 7 มกราคม 2500 จัดตั้งสุขาภิบาลกาญจนดิฐ ในท้องที่บางส่วนของตำบลกะแดะ
วันที่ 1 มีนาคม 2501 จัดตั้งองค์การบริหารส่วนตำบลท่าทองใหม่ ในท้องที่ตำบลท่าทองใหม่
 วันที่ 24 มีนาคม 2512 แยกพื้นที่ตำบลชลคราม และตำบลดอนสัก อำเภอกาญจนดิฐ มาตั้งเป็น กิ่งอำเภอดอนสัก ขึ้นกับอำเภอกาญจนดิฐ
 วันที่ 22 เมษายน 2512 เปลี่ยนแปลงเขตสุขาภิบาลกาญจนดิฐ เพื่อความเหมาะสมในการบริหารกิจการและการทะนุบำรุงท้องถิ่น โดยให้เขตสุขาภิบาลครอบคลุมพื้นที่ทั้งหมดของตำบลกะแดะ
 วันที่ 16 กันยายน 2512  โอนพื้นที่ตำบลไชยคราม อำเภอกาญจนดิฐ ไปขึ้นกับ กิ่งอำเภอดอนสัก
 วันที่ 29 กันยายน 2513 จัดตั้งสุขาภิบาลดอนสัก ในท้องที่บางส่วนของตำบลดอนสัก
 วันที่ 13 ตุลาคม 2513 ยุบองค์การบริหารส่วนตำบลท่าทองใหม่ และจัดตั้งสุขาภิบาลท่าทองใหม่ ในท้องที่บางส่วนของตำบลท่าทองใหม่
 วันที่ 16 พฤศจิกายน 2514 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอดอนสัก อำเภอกาญจนดิษฐ์ เป็น อำเภอดอนสัก
 วันที่ 9 สิงหาคม 2526 ตั้งตำบลทุ่งรัง แยกออกจากตำบลทุ่งกง
 วันที่ 16 กันยายน 2533 ตั้งตำบลคลองสระ แยกออกจากตำบลป่าร่อน
 วันที่ 25 พฤษภาคม 2542 ยกฐานะจากสุขาภิบาลกาญจนดิษฐ์ และสุขาภิบาลท่าทองใหม่ เป็นเทศบาลตำบลกาญจนดิษฐ์ และเทศบาลตำบลท่าทองใหม่ ตามลำดับ

ที่ตั้งและอาณาเขต 
อำเภอกาญจนดิษฐ์ตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้
 ทิศเหนือ ติดต่อกับอ่าวไทย
 ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอดอนสัก และอำเภอสิชล (จังหวัดนครศรีธรรมราช)
 ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอนบพิตำ (จังหวัดนครศรีธรรมราช) และอำเภอบ้านนาสาร 
 ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอบ้านนาสารและอำเภอเมืองสุราษฎร์ธานี

การแบ่งเขตการปกครอง

การปกครองส่วนภูมิภาค 
อำเภอกาญจนดิษฐ์แบ่งเขตการปกครองออกเป็น 13 ตำบล 117 หมู่บ้าน ได้แก่

การปกครองส่วนท้องถิ่น 
ท้องที่อำเภอกาญจนดิษฐ์ประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 14 แห่ง ได้แก่
 เทศบาลตำบลกาญจนดิษฐ์ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลกะแดะทั้งตำบล
 เทศบาลตำบลท่าทองใหม่ ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลท่าทองใหม่
 เทศบาลตำบลช้างซ้าย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลช้างซ้ายทั้งตำบล
 เทศบาลตำบลช้างขวา ครอบคลุมพื้นที่ตำบลช้างขวาทั้งตำบล
 เทศบาลตำบลกรูด ครอบคลุมพื้นที่ตำบลกรูดทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลท่าทองใหม่ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลท่าทองใหม่ (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลท่าทองใหม่)
 องค์การบริหารส่วนตำบลท่าทอง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลท่าทองทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลทุ่งกง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลทุ่งกงทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลพลายวาส ครอบคลุมพื้นที่ตำบลพลายวาสทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลป่าร่อน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลป่าร่อนทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลตะเคียนทอง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลตะเคียนทองทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลท่าอุแท ครอบคลุมพื้นที่ตำบลท่าอุแททั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลทุ่งรัง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลทุ่งรังทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลคลองสระ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลคลองสระทั้งตำบล

อุทยานแห่งชาติทางบก 
 อุทยานแห่งชาติใต้ร่มเย็น

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น
 http://www.kanchanaditcity.org 
 องค์การบริหารส่วนตำบลทุ่งรัง 

 
กาญจนดิษฐ์