ฟรันซิสโก ฟรังโก
ฟรันซิสโก เปาลีโน เอร์เมเนคิลโด เตโอดูโล ฟรังโก อี บาอามอนเด ซัลกาโด ปาร์โด () และ เอลเกาดิโย หรือ "ท่านผู้นำ" (El Caudillo) (เกิด 4 ธันวาคม พ.ศ. 2435 - ถึงแก่อสัญกรรม 20 พฤศจิกายน พ.ศ. 2518) เป็นจอมพลและผู้เผด็จการชาวสเปนในช่วงปี พ.ศ. 2479-2518 เกิดที่เมืองเอลเฟร์โรล แคว้นกาลิเซีย ทางภาคตะวันตกเฉียงเหนือของประเทศสเปน จบการศึกษาจากโรงเรียนนายร้อยโตเลโดในปี พ.ศ. 2453 ได้รับประสบการณ์ในการรบเป็นอย่างมากในสงครามโมร็อกโก และได้เป็นนายพลที่หนุ่มที่สุดของประเทศสเปนเมื่อปี พ.ศ. 2469 ระหว่างสมัยสาธารณรัฐสเปนที่ 2 (พ.ศ. 2474-2479) ฟรังโกได้เป็นผู้นำทำการปราบปรามกบฏชาวเหมืองอัสตูรีอัส และในปี พ.ศ. ได้รับการแต่งตั้งเป็นหัวหน้าคณะเสนาธิการทหาร

ในปี พ.ศ. 2479 ฟรังโกได้เข้าร่วมสมรู้ร่วมคิดกับฝ่ายกบฏเพื่อต่อต้านรัฐบาล (เลือกตั้งเมื่อ พ.ศ. 2479) และลงมือก่อการกบฏเมื่อวันที่ 17-18 กรกฎาคมซึ่งได้กลายเป็นชนวนสงครามกลางเมืองสเปน (พ.ศ. 2479-2482) ความเป็นผู้นำของฟรังโกในกองทัพแอฟริกาที่สำคัญยิ่งและความใกล้ชิดสนิทสนมกับอิตาลีและเยอรมนีซึ่งเข้าข้างฝ่ายกบฏ ทำให้ฟรังโกกลายเป็นนายพลผู้บัญชาการกองกำลังฝ่ายกบฏและเป็นประมุขประเทศของคณะรักชาติ ระหว่างเดือนตุลาคม 2479 - เมษายน 2482 ฟรังโกได้เป็นผู้นำคณะชาติสู่ชัยชนะ และนับแต่นั้นมาก็ได้วางรากฐานระบอบเผด็จการที่ยั่งยืนมาจนถึงวันสิ้นชีวิต 

ในระหว่างสงครามโลกครั้งที่ 2 ระยะแรกฟรังโกยืนอยู่ข้างเยอรมนีและอิตาลีในลักษณะผู้ไม่เข้าร่วมประกาศสงครามมากว่าการเป็นประเทศไม่ฝักใฝ่ฝ่ายใด แต่อย่างไรก็ดี ในปี พ.ศ. 2486 ฟรังโกได้ปรับเปลี่ยนนโยบาย นำเอาสเปนออกจากการเกี่ยวข้องกับฝ่ายอักษะได้อย่างชาญฉลาด ระหว่าง พ.ศ. 2492-2502 การต่อต้านคอมมิวนิสต์ของฟรังโกทำให้สเปนสามารถเชื่อมสัมพันธไมตรีได้เป็นอย่างดีกับฝ่ายอำนาจตะวันตก

ด้วยวิสัยทัศน์ที่มองไกล ในปี พ.ศ. 2512 จอมพลฟรังโกได้ประกาศให้เป็นที่ทราบโดยทั่วกันว่า หากตนสิ้นชีวิตไปแล้ว ขอให้มีการสถาปนาระบอบกษัตริย์ขึ้นมาใหม่โดยให้มีการปราบดาภิเษก "เจ้าชายควน การ์โลส" พระราชนัดดาของกษัตริย์องค์สุดท้ายขึ้นครองราชย์เป็นพระมหากษัตริย์สเปนสืบต่อไป ภายในระยะเวลาเพียง 2 ปี หลังท่านได้ถึงแก่อสัญกรรมนั้น ความเป็นเผด็จการของสเปนได้หายไปอย่างที่อาจเรียกได้เกือบไม่มีร่องรอยให้เห็น

ดูเพิ่ม 
 ประวัติศาสตร์สเปน

หนังสืออ่านเพิ่มเติม 

  Blinkhorn, Martin. (1988) Democracy and Civil war in Spain 1931–1939  Routledge. .
 Carroll, Warren H. (2004) The Last Crusade: Spain 1936 Christendom Press. .
 Cerdá, Néstor. (October 2011) "Political Ascent and Military Commander: General Franco in the Early Months of the Spanish Civil War, July–October 1936". Journal of Military History. 75 (4) pp. 1125–1157.
 Jerez Mir, Miguel; Luque, Javier. (2014) eds. Costa Pinto, António; Kallis, Aristotle. Rethinking Fascism and Dictatorship in Europe. "State and Regime in Early Francoism, 1936–45: Power Structures, Main Actors and Repression Policy".  Palgrave Macmillan. pp. 176–197.
 Lines, Lisa. (2017) "Francisco Franco as Warrior: Is It Time for a Reassessment of His Military Leadership?" Journal of Military History 81 (2) pp. 513–534.
 Tussell, Javier(1995) Franco, España y la II Guerra Mundial: Entre el Eje y la Neutralidad. Spanish. Ediciones Temas de Hoy. .
 Tusell, Javier. (1992) Franco en la guerra civil – Una biografia política Spanish. Editorial Tusquets. .
 Tusell, Javier. (1996) La Dictadura de Franco Spanish. Altaya. .

แหล่งข้อมูลปฐมภูมิ 
 Franco, Francisco. (1922) Marruecos : diario de una bandera. Madrid Pueyo. 434161881.
 Hayes, Carlton J. H.  (1945) Wartime mission in Spain, 1942–1945. Macmillan Company. .
 Hoare, Samuel.  (1946) Ambassador on Special Mission.  UK. Collins. pp. 124–125
 Hoare, Samuel. (1947) Complacent Dictator A.A. Knopf. .

แหล่งข้อมูลอื่น 

 

บุคคลที่เกิดในปี พ.ศ. 2435
บุคคลที่เสียชีวิตในปี พ.ศ. 2518
 
ผู้นำสูงสุด
นายกรัฐมนตรีสเปน
บุคคลจากแคว้นกาลิเซีย
ทหารชาวสเปน
นายพลชาวสเปน
จอมพลสูงสุด
นักลัทธิฟาสซิสต์
ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ส.ร.
ผู้นำในสงครามเย็น
ผู้นำที่ได้อำนาจจากรัฐประหาร
สเปนภายใต้การนำของฟรังโก