กระทู้ถาม


กระทู้ถามในสภาผู้แทนราษฎร (interpellation) 

 กระทู้ถามนั้นเป็นเครื่องมือของฝ่ายนิติบัญญัติในการควบคุมตรวจสอบการบริหารราชการแผ่นดินของฝ่ายบริหาร
ฝ่ายนิติบัญญัติของไทยได้แก่รัฐสภา ซึ่งประกอบด้วย (รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2540)
สภาผู้แทนราษฎร
วุฒิสภา

 โดยที่สภาผู้แทนราษฎรและวุฒิสภาจะประชุมร่วมกันหรือแยกกันก็ได้ จึงทำให้ต้องกำหนดระเบียบวาระการประชุมแยกกัน ได้แก่

 การประชุมสภาผู้แทนราษฎร (เรียกว่า"ข้อบังคับการประชุมสภาผู้แทนราษฎร"ฉบับปัจจุบันเป็นฉบับพ.ศ. 2544)
 การประชุมวุฒิสภา (เรียกว่า"ข้อบังคับการประชุมวุฒิสภา"ฉบับปัจจุบันเป็นฉบับพ.ศ. 2544)
 การประชุมร่วมกันของรัฐสภา (เรียกว่า"ข้อบังคับการประชุมรัฐสภา"ฉบับปัจจุบันเป็นฉบับพ.ศ. 2544)
 ในการบัญญัติข้อบังคับนั้นขึ้นอยู่กับอำนาจตามรัฐธรรมนูญ และการบัญญัติของแต่ละสภา ซึ่งจะมีความแตกต่างกันออกไป นับแต่นี้เป็นต้นไปจะเป็นเรื่องกระทู้ถามในสภาผู้แทนราษฎร ซึ่งเป็นไปตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2540 และข้อบังคับการประชุมสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ. 2544

ประเภทของกระทู้ถาม 
 กระทู้ถามมี 2 ประเภท คือ
 กระทู้ถามสด (verbal interpellation)
 กระทู้ถามทั่วไป (interpellation)
 กระทู้ถามทั่วไปที่ต้องตอบในที่ประชุมสภา
 กระทู้ถามทั่วไปที่ต้องตอบในราชกิจจานุเบกษา
(ข้อบังคับการประชุมสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ. 2544 ข้อ 128)

ลักษณะต้องห้ามของกระทู้ถาม 
 เป็นเชิงประชด เสียดสี หรือกลั่นแกล้งใส่ร้าย
 เคลือบคลุมหรือเข้าใจยาก
 เป็นเรื่องที่ได้ตอบแล้วหรือชี้แจงแล้วว่าไม่ตอบ
 เป็นเรื่องที่มีประเด็นคำถามซ้ำกับกระทู้ถามซึ่งมีผู้เสนอมาก่อน
 เป็นการให้ออกความเห็น
 เป็นปัญหาข้อกฎหมาย
 เป็นเรื่องที่มีสาระสำคัญ
 เป็นเรื่องส่วนตัวของบุคคลใด เว้นแต่เกี่ยวกับการงานในหน้าที่ราชการ
(ข้อบังคับการประชุมสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ. 2544 ข้อ 130)

อย่างไรก็ดีสำหรับข้อ 3 และข้อ 4 หากปรากฏว่าพฤติการณ์ (สถานการณ์) ได้เปลี่ยนแปลงไป หรือมีสาระสำคัญเปลี่ยนแปลงไปจากเดิม ก็อาจจะตั้งกระทู้ถามในประเด็นคำถามนั้นขึ้นใหม่ได้
(ข้อบังคับการประชุมสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ. 2544 ข้อ 131)

การบรรจุและจัดลำดับกระทู้ถาม

การบรรจุกระทู้ถาม 
ในการประชุมสภาผู้แทนราษฎรครั้งหนึ่งๆ จะสามารถบรรจ
 กระทู้ถามสดได้ไม่เกิน 3 กระทู้
 กระทู้ถามทั่วไป (เพื่อให้ตอบในที่ประชุม) ไม่เกิน 3 กระทู้ แต่หากปรากฏว่ามีกระทู้ถามทั่วไปรอบรรจุระเบียบวาระจำนวนมาก ประธานสภาจะบรรจุกระทู้ถามทั่วไปเกินกว่านี้ก็ได้
(ข้อบังคับการประชุมสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ. 2544 ข้อ 132 วรรคแรก)
โดยในการบรรจุระเบียบวาระการประชุมของสภาผู้แทนราษฎร จะจัดลำดับเป็นดังนี้
 กระทู้ถาม
 เรื่องที่ประธานจะแจ้งต่อที่ประชุม
 รับรองรายงานการประชุม
 เรื่องที่คณะกรรมาธิการพิจารณาเสร็จแล้ว
 เรื่องที่ค้างพิจารณา
 เรื่องที่เสนอใหม่
 เรื่องอื่นๆ
(ข้อบังคับการประชุมสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ. 2544 ข้อ 15 วรรคแรก)

โดยในระเบียบวาระกระทู้ถามนั้นก็แบ่งเป็น
 กระทู้ถามสด จำนวน 3 กระทู้ถาม
 กระทู้ถามทั่วไป จำนวน 3 กระทู้ถาม แต่ประธานสภาก็อาจจะบรรจุเพิ่มเติมได้เป็นดุลยพินิจของประธานสภาฯในทางปฏิบัติ

ที่ผ่านมาประธานสภาจะได้จัดให้มีระเบียบวาระกระทู้ถามทั่วไปเพื่อให้ตอบในที่ประชุมสภาเป็นพิเศษแยกออกไปต่างหาก คือ วาระปกติที่มีกระทู้ถามสดและกระทู้ถามทั่วไปอย่างละ 3 กระทู้นั้นเป็นระเบียบวาระการประชุมในวันพฤหัสบดี (ซึ่งเป็นวันที่กำหนดให้พิจารณากระทู้ถาม) โดยปกติจะเริ่มประชุมในช่วงบ่ายตั้งแต่ 13.30 น.เป็นต้นไป แต่หากจะได้บรรจุวาระกระทู้ถามเป็นพิเศษ ประธานสภาจะสั่งให้ประชุมนัดพิเศษ โดยเริ่มประชุมู่ในช่วงเวลา 09.30 น.ถึง 13.30 น.ในวันเดียวกัน

การถามและการตอบกระทู้ถาม 

 การถามกระทู้
กระทู้ถามนั้นเป็นสิทธิของสมาชิกที่จะถามโดยถือเป็นสิทธิเฉพาะบุคคลซึ่งจะตั้งถามและซักถามได้เฉพาะสมาชิกคนเดียวเท่านั้น
(ข้อบังคับการประชุมสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ. 2544 ข้อ129) โดยสมาชิกจะเป็นผู้ตั้งถามกระทู้ถามรัฐมนตรีในเรื่องใดก็ได้ที่เกี่ยวกับงานในหน้าที่ (รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2540มาตรา183) และถ้าเห็นว่าเป็นเรื่องสำคัญที่อยู่ในความสนใจของประชาชนหรือเป็นเรื่องกระทบถึงประโยชน์ของ
ประเทศชาติประชาชนหรือเป็นเรื่องเร่งด่วน สมาชิกอาจถามกระทู้ถามสดก็ได้ ัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2540มาตรา184)

การเมือง