เขตพญาไท
ที่มาของ เขตพญาไท 
มาจาก พญาทุย พญาควายใหญ่ที่ตกคลองตาย
ที่คลองสามเสน ที่เดิมเล่าว่ามีตายายที่อาศัยอยู่บริเวณนั้นได้นำควายตัวใหญ่เป็นควายที่ตัวใหญ่มากนับได้ว่าเป็นจ่าฝูงเลยเพราะเป็นตัวผู้

ที่ตั้งและอาณาเขต 
เขตพญาไทตั้งอยู่ทางฝั่งพระนคร มีอาณาเขตติดต่อกับพื้นที่การปกครองต่าง ๆ เรียงตามเข็มนาฬิกาดังนี้
 ทิศเหนือ ติดต่อกับเขตจตุจักร มีคลองบางซื่อเป็นเส้นแบ่งเขต
 ทิศตะวันออก ติดต่อกับเขตดินแดง มีถนนวิภาวดีรังสิตฟากตะวันออกเป็นเส้นแบ่งเขต
 ทิศใต้ ติดต่อกับเขตดินแดงและเขตราชเทวี มีถนนดินแดงฟากใต้และคลองสามเสนเป็นเส้นแบ่งเขต
 ทิศตะวันตก ติดต่อกับเขตดุสิต มีทางรถไฟสายเหนือเป็นเส้นแบ่งเขต

ประวัติ 
อำเภอพญาไท ได้รับการจัดตั้งขึ้นเป็นครั้งแรกเมื่อ พ.ศ. 2509 ตั้งชื่อตามพระราชวังพญาไทซึ่งเป็นวังที่พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวโปรดเกล้าฯ ให้สร้างขึ้นเป็นตำหนักสำหรับเสด็จประพาสบนที่ดินริมคลองสามเสน ทุ่งพญาไท ช่วงแรกอำเภอพญาไทแบ่งเขตการปกครองออกเป็น 7 ตำบล เป็นพื้นที่อำเภอดุสิตเดิม 5 ตำบล ได้แก่ ตำบลทุ่งพญาไท ตำบลถนนพญาไท ตำบลถนนเพชรบุรี ตำบลมักกะสัน และตำบลสามเสนใน และเป็นพื้นที่อำเภอบางกะปิเดิม 2 ตำบล ได้แก่ ตำบลห้วยขวางและตำบลบางกะปิ จนกระทั่งใน พ.ศ. 2514 จังหวัดพระนครถูกรวมเข้ากับจังหวัดธนบุรี เปลี่ยนฐานะเป็นนครหลวงกรุงเทพธนบุรี และในปี พ.ศ. 2515 จึงเปลี่ยนแปลงฐานะเป็นกรุงเทพมหานคร ซึ่งเปลี่ยนคำเรียกเขตการปกครองใหม่ด้วย อำเภอพญาไทได้รับการเปลี่ยนแปลงฐานะเป็น เขตพญาไท ส่วนตำบลต่าง ๆ ก็เปลี่ยนฐานะเป็นแขวง

จากนั้นทางราชการได้เปลี่ยนแปลงพื้นที่ปกครองของเขตพญาไทหลายครั้ง เพื่อจัดขนาดพื้นที่และจำนวนประชากรของแต่ละเขตให้มีความสมดุล เริ่มตั้งแต่ใน พ.ศ. 2516 แขวงห้วยขวางและแขวงบางกะปิได้รับการยกฐานะเป็นเขตห้วยขวาง ต่อมาใน พ.ศ. 2521 แขวงดินแดงและบางส่วนของแขวงสามเสนในถูกโอนไปขึ้นกับเขตห้วยขวาง ในขณะที่พื้นที่บางส่วนของแขวงห้วยขวางและแขวงบางกะปิก็ถูกโอนมารวมกับแขวงสามเสนในและแขวงมักกะสัน ใน พ.ศ. 2532 พื้นที่ 4 แขวงทางทิศใต้ของเขตได้ถูกแยกออกไปตั้งเป็นเขตราชเทวี การปรับปรุงเขตปกครองครั้งนี้ส่งผลให้เขตพญาไทเหลือแขวงสามเสนในอยู่เพียงแขวงเดียว ส่วนพระราชวังพญาไทซึ่งเป็นที่มาของชื่อเขต รวมทั้งถนนพญาไทก็ไม่ได้อยู่ในพื้นที่ของเขตอีกต่อไป แต่ไปอยู่ในเขตราชเทวีแทน และสุดท้ายในปี พ.ศ. 2537 พื้นที่ทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ของเขตก็ถูกแยกไปรวมกับเขตดินแดงที่เพิ่งตั้งขึ้นใหม่

การแบ่งเขตการปกครอง 
วันที่ 26 กรกฎาคม พ.ศ. 2560 กรุงเทพมหานครได้ประกาศจัดตั้งแขวงพญาไทแยกจากพื้นที่แขวงสามเสนใน โดยใช้ถนนพหลโยธินเป็นเส้นแบ่งเขต และให้มีผลบังคับใช้ในวันเดียวกัน ส่งผลให้เขตพญาไทในปัจจุบันแบ่งเขตการปกครองย่อยออกเป็น 2 แขวง ได้แก่

ประชากร

สถานที่สำคัญ 

ตามที่ปรากฏในคำขวัญของเขต เขตพญาไทมีสถานที่ราชการ โดยเฉพาะที่ตั้งหน่วยทางทหารและตำรวจอยู่หลายแห่ง มีส่วนราชการพลเรือนระดับกระทรวงอยู่ 2 กระทรวง นอกจากนั้นยังมีหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับการสื่อสารและโทรคมนาคมด้วย กล่าวคือ กรมประชาสัมพันธ์ สถานีวิทยุโทรทัศน์กองทัพบกช่อง 5 ไทยทีวีโกลบอลเน็ตเวิร์ก โทรทัศน์รวมการเฉพาะกิจแห่งประเทศไทย ศูนย์ข่าววิทยุกองทัพบก ทรูวิชั่นส์ ทีเอ็นเอ็น24 ทรูโฟร์ยู วอยซ์ทีวี  พิพิธภัณฑ์ตราไปรษณียากรสามเสนใน และสำนักงานคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ มีระบบรถไฟฟ้าตัดผ่านในพื้นที่เขต และมีย่านสะพานควาย ซึ่งแต่เดิมเคยมีสภาพเป็นทุ่งนาและตลาดนัดซื้อขายโคกระบือ แต่ต่อมาเมื่อบ้านเมืองขยายตัวขึ้น ก็ได้กลายสภาพเป็นแหล่งชุมชนหนาแน่น มีอาคารร้านค้า ห้างสรรพสินค้า อาทิ ศรีศุภราชอาเขต ที่ตั้งห้างสรรพสินค้าเมอร์รี่คิงส์ สะพานควาย (เลิกกิจการไปแล้ว) และห้างสรรพสินค้าบิ๊กซี ซูเปอร์เซ็นเตอร์ เป็นต้น 
สถานที่สำคัญในเขตนี้ มีอาทิ

 วัดไผ่ตัน เป็นวัดพุทธศาสนาแห่งเดียวในพื้นที่เขต
 วิทยาลัยการจัดการ มหาวิทยาลัยมหิดล
 กองพลทหารม้าที่ 2 รักษาพระองค์ และกองพันในสังกัด คือ กองพันทหารม้าที่ 29 รักษาพระองค์
 กรมทหารราบที่ 1 มหาดเล็กรักษาพระองค์ และกองพันในสังกัด คือ กองพันทหารราบที่ 1 กรมทหารราบที่ 1 มหาดเล็กรักษาพระองค์ และ กองพันทหารราบที่ 4 กรมทหารราบที่ 1 มหาดเล็กรักษาพระองค์
 สโมสรทหารบก (ส่วนกลาง) ถนนวิภาวดีรังสิต
 สนามกีฬากองทัพบก 
 กองบัญชาการตำรวจตระเวนชายแดน
 กองบัญชาการกองอาสารักษาดินแดน
 กระทรวงการคลัง
 กรมสรรพากร
 กรมธนารักษ์
 กรมบัญชีกลาง
 สำนักงานเศรษฐกิจการคลัง
 สำนักงานคณะกรรมการนโยบายรัฐวิสาหกิจ
 กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
 กรมการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและสิ่งแวดล้อม
 กรมควบคุมมลพิษ
 กรมทรัพยากรน้ำ
 สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
 สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร
 สถานีวิทยุโทรทัศน์กองทัพบก ช่อง 5
 ไทยทีวีโกลบอลเน็ตเวิร์ก
 โทรทัศน์รวมการเฉพาะกิจแห่งประเทศไทย
 ศูนย์ข่าววิทยุกองทัพบก
 วอยซ์ทีวี
 ทรูวิชั่นส์
 ทีเอ็นเอ็น 24
 ทรูโฟร์ยู
 สถานีวิทยุกระจายเสียงรัฐสภา
 สถานีวิทยุโทรทัศน์รัฐสภา
 สำนักงานคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ
 พิพิธภัณฑ์ตราไปรษณียากรสามเสนใน 
 กรมประชาสัมพันธ์
 สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามยาเสพติด 
 กรมโยธาธิการและผังเมือง
 ธนาคารออมสิน สำนักงานใหญ่
 ธนาคารเพื่อการส่งออกและนำเข้าแห่งประเทศไทย 
 ธนาคารพัฒนาวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมแห่งประเทศไทย 
 ธนาคารกสิกรไทย สำนักพหลโยธิน 
 โรงเรียนสามเสนวิทยาลัย
 โรงงานผลิตน้ำสามเสน การประปานครหลวง (โรงกรองน้ำสามเสน) และพิพิธภัณฑ์การเรียนรู้การประปาไทย
 สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สกสว.)
 สถานีตำรวจนครบาลบางซื่อ
 อาคาร THE RICE ตั้งอยู่ตรงหัวมุมสี่แยกสะพานควาย หรือก็คือห้างสรรพสินค้าเมอร์รี่คิงส์ สะพานควาย เก่า

โรงพยาบาล 
 โรงพยาบาลทหารผ่านศึก
 โรงพยาบาลเปาโล เมโมเรียล พหลโยธิน 
 โรงพยาบาลพญาไท 2
 โรงพยาบาลวิชัยยุทธ
 โรงพยาบาลวิมุต

การคมนาคม 
ถนน
ถนนสายหลักในพื้นที่เขตพญาไท ได้แก่

 ถนนพหลโยธิน 
 ถนนประดิพัทธ์
 ถนนวิภาวดีรังสิต 
 ถนนดินแดง
 ถนนพระรามที่ 6
 ถนนนครไชยศรี
 ถนนกำแพงเพชร
 ทางพิเศษศรีรัช
 ทางยกระดับอุตราภิมุข

ส่วนทางสายรองและทางลัด ได้แก่

 ถนนสุทธิสารวินิจฉัย
 ถนนสาลีรัฐวิภาค
 ถนนกำแพงเพชร 5
 ถนนเศรษฐศิริ
 ถนนเศรษฐศิริ 2
 ซอยพหลโยธิน 2 (กาญจนาคม)
 ซอยพหลโยธิน 5 (ราชครู) และซอยพระรามที่ 6 ซอย 30 (อารีย์สัมพันธ์)
 ซอยพหลโยธิน 7 (อารีย์) และซอยอารีย์ 5 (ใต้)
 ซอยพหลโยธิน 11 (เสนาร่วม)
 ซอยพหลโยธิน 14 (ศุภราช) และซอยอินทามระ 4 (พงษ์ศรีจันทร์ 2)
 ซอยประดิพัทธิ์ 4 (เรวดีฝั่งใต้)
 ซอยประดิพัทธิ์ 5 (เรวดีฝั่งเหนือ)
 ซอยพระรามที่ 6 ซอย 37 (ระนอง 1)

ระบบขนส่งมวลชน
ในพื้นที่เขตพญาไท ตามแนวเหนือถนนพหลโยธิน มีสถานีสะพานควาย สถานีสนามเป้า และสถานีอารีย์ของรถไฟฟ้าบีทีเอส 

รถไฟ
ทางรถไฟสายเหนือก็ผ่านพื้นที่เขตนี้ โดยถือเป็นแนวเส้นแบ่งเขตระหว่างเขตพญาไทกับเขตดุสิตด้วย มีสถานีสามเสนตั้งอยู่ในเขตพญาไท โดยมีพื้นที่บางส่วนของสถานีอยู่ในเขตดุสิต

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น 

 เว็บไซต์สำนักงานเขตพญาไท 
 เว็บไซต์กรุงเทพมหานคร: แหล่งท่องเที่ยวในเขตพญาไท