วัสดุฉลาด
วัสดุฉลาด (อังกฤษ: intelligent materials) หรือบางครั้งเรียก วัสดุสมาร์ท (smart materials) คือ วัสดุที่สามารถรับรู้การเปลี่ยนแปลงของสภาพแวดล้อมที่มันทำงานอยู่  และตอบสนองต่อการเปลี่ยนแปลงเหล่านั้นตามรูปแบบที่มีการกำหนดไว้ก่อนล่วงหน้าเหมือนพฤติกรรมของสิ่งมีชีวิต  

วัสดุฉลาดประกอบด้วยส่วนประกอบสำคัญ 2 ส่วนดังนี้
 เซนเซอร์ (sensors) คือตัวที่ทำหน้าที่รับแรงกระตุ้นจากสิ่งแวดล้อม ตัวอย่างเช่น
 เส้นใยนำแสง
 วัสดุเพียโซอิเล็กทริก
 อุปกรณ์ไฟฟ้าเครื่องกลระดับไมโคร
 แอคทูเอเตอร์ (actuator) คือส่วนที่มีหน้าที่ตอบสนองและปรับเปลี่ยนรูปร่าง ตำแหน่ง ความถี่ธรรมชาติ หรือลักษณะเฉพาะทางกลอื่นๆ เพื่อตอบสนองการเปลี่ยนแปลงของอุณหภูมิ สนามไฟฟ้า และหรือสนามแม่เหล็ก  โดยทั่วไปมีวัสดุอยู่ 4 ประเภทที่ใช้ทำแอคซูเอเตอร์ ได้แก่
 โลหะผสมจำรูป (shape memory alloys)
 เซรามิกที่เป็นเพียโซอิเล็กทริก (Piezoelectric ceramics)
 วัสดุแมกนีโตสตริกทีฟ (magnetostrictive materials)
 ของไหลอิเล็กโตรรีโอลอจิคอล หรือ แมกนีโตรีโอลอจิคอล (electrorheological/magnetorheological fluids)

อ้างอิง 
 นาโนเทคโนโลยี-คลื่นลูกใหม่แห่งศตวรรษที่ 21, ศูนย์นาโนเทคโนโลยีแห่งชาติ
 นาโนเทคโนโลยี-เทคโนโลยีซูเปอร์จิ๋ว, สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ
 Materials Science and Engineering An Introduction By William D. Callister, Jr

แหล่งข้อมูลอื่น 
 Smart Materials  มีรูปประกอบ

วัสดุ
วัสดุศาสตร์