ผิน ชุณหะวัณ
จอมพล ผิน ชุณหะวัณ (14 ตุลาคม พ.ศ. 2434 – 26 มกราคม พ.ศ. 2516) เป็นนายทหารและนักการเมืองชาวไทย ผู้นำรัฐประหารในประเทศไทย พ.ศ. 2490 และเคยดำรงตำแหน่งผู้บัญชาการทหารบก และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตร

ประวัติ 
ผินเกิดที่ตำบลบางนกแขวก อำเภอบางคนที จังหวัดสมุทรสงคราม เป็นบุตรของนายไข่ และ นางพลับ ชุณหะวัณ ชาวสวนและแพทย์แผนโบราณ มีพี่น้องร่วมบิดามารดาเดียวกัน 8 คนหนึ่งในนั้นคือ พล.ท.พจน์ ชุณหะวัณ หรือ ขุนพจน์ศรศักดิ์

จอมพล ผิน ชุณหะวัณ ถึงแก่อสัญกรรมในวันศุกร์ที่ 26 มกราคม พ.ศ. 2516 ที่โรงพยาบาลพระมงกุฎเกล้า รวมอายุ

บุตรธิดา 
จอมพล ผิน ชุณหะวัณ สมรสครั้งแรกกับคุณหญิงวิบุลลักสม์ ชุณหะวัณ (พ.ศ. 2440 - พ.ศ. 2497) มีบุตร-ธิดา 5 คน คือ
 คุณหญิง อุดมลักษณ์  ศรียานนท์ (พ.ศ. 2456 - 2524) สมรสกับพล.ต.อ.เผ่า ศรียานนท์
 นางพร้อม  ทัพพะรังสี (พ.ศ. 2458 - พ.ศ. 2542) สมรสกับ นายอรุณ ทัพพะรังสี เป็นมารดาของนาย กร  ทัพพะรังสี
 ท่านผู้หญิง เจริญ  อดิเรกสาร (22 มกราคม พ.ศ. 2460 - พ.ศ. 2555) สมรสกับพล.ต.อ.ประมาณ  อดิเรกสาร
 พล.อ.ชาติชาย ชุณหะวัณ (พ.ศ. 2463 - พ.ศ. 2541) สมรสกับท่านผู้หญิงบุญเรือน ชุณหะวัณ 
 นางพูนสุข (พรสม) ชุณหะวัณ (พ.ศ. 2465 - ปัจจุบัน) สมรสกับนายเฉลิม เชี่ยวสกุล
หลังจากคุณหญิงวิบุลลักสม์ถึงแก่อนิจกรรม จึงสมรสครั้งที่สองกับ นางสุภาพ ชุณหะวัณ มีบุตร 1 คน คือ 
 นายปรากรมศักดิ์ ชุณหะวัณ สมรสกับณัฏฐินี ชุณหะวัณ (สกุลเดิม สาลีรัฐวิภาค)

ชีวิตการรับราชการ 

จอมพล ผิน ได้รับสมัครเข้าเป็นนักเรียนนายสิบ ที่โรงเรียนนายสิบ กรมทหารที่ 4 ราชบุรี เมื่อมีอายุได้ 16 ปี เมื่อจบหลักสูตรสามารถสอบไล่ได้คะแนนดีเยี่ยม จึงได้เลื่อนขั้นไปศึกษาต่อใน โรงเรียนนายร้อยทหารบก จนจบ (รุ่นเดียวกับจอมพล แปลก พิบูลสงคราม) และได้พระราชทานยศเป็นนายร้อยตรีเมื่อวันที่ 23 พฤษภาคม พ.ศ. 2459 ประจำกรมทหารราบที่ 4 ราชบุรี จากนั้นในปี 2462 จึงได้ย้ายมารับราชการที่ กรมยุทธศาสตร์ทหารบก หลังจากนั้นได้เข้าเรียนโรงเรียนเสนาธิการทหารบก เมื่อ พ.ศ. 2471 ขณะอายุได้ 37 ปีมียศและบรรดาศักดิ์เป็น ร้อยเอก ขุนชำนาญยุทธศาสตร์ ได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์เป็น "หลวงชำนาญยุทธศาสตร์"  และ พ.ศ. 2472 ได้เลื่อนยศเป็นพันตรีในเวลาถัดมา 

 พ.ศ. 2476 เสนาธิการกองผสมปราบปรามพวกกบฏ และเสนาธิการมณฑล ทหารบกที่ 3
 พ.ศ. 2477 รองผู้บังคับการมณฑลทหารบกที่ 3 รับพระราชทานยศเป็น"นายพันโท"
 16 พฤศจิกายน พ.ศ. 2478 - ผู้บังคับการมณฑลทหารบกที่ 3 
 1 เมษายน พ.ศ. 2480 - รับพระราชทานยศ"นายพันเอก" 
 พ.ศ. 2483 รองแม่ทัพอีสาน
 19 มิถุนายน พ.ศ. 2484 - รับพระราชทานยศ"นายพลตรี"
 3 ตุลาคม พ.ศ. 2485 - ประจำกรมเสนาธิการทหารบก
 พ.ศ. 2485 ข้าหลวงทหารประจำสหรัฐไทยใหญ่ (สหรัฐไทยเดิม)
 พ.ศ. 2486 ผู้ช่วยแม่ทัพกองทัพพายัพ รับพระราชทานยศ"พลโท"  และกลับไปเป็นข้าหลวงทหารประจำสหรัฐไทยเดิม
 พ.ศ. 2487 ประจำกรมเสนาธิการทหารบก
 1 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2488 - ออกจากประจำการ 
 25 พฤศจิกายน พ.ศ. 2490 รองผู้บัญชาการทหารบก
 18 พฤษภาคม พ.ศ. 2491 - ผู้บัญชาการทหารบก
 17 เมษายน พ.ศ. 2493 - รับพระราชทานยศ"พลเอก" 
 พ.ศ. 2494 ดำรงตำแหน่งรองนายกรัฐมนตรี และเป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 2 ในปี พ.ศ. 2494
 16 เมษายน พ.ศ. 2495 - รับพระราชทานยศ"พลเรือเอก"และ"พลอากาศเอก"
 พ.ศ. 2495 รับพระราชทานยศ"จอมพล" และดำรงตำแหน่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตร
 พ.ศ. 2497 รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงกลาโหม รองจเรทหารทั่วไป
 พ.ศ. 2499 จเรทหารทั่วไป 
 พ.ศ. 2500 สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรประเภท 2 สมาชิกสภาร่างรัฐธรรมนูญ และวุฒิสมาชิก
 พ.ศ. 2500 รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตร

ฉายา 
จอมพลผิน ชุณหะวัณ ได้รับฉายาจากสื่อมวลชนว่า "บุรุษผู้รักชาติจนน้ำตาไหล" หรือ "วีรบุรุษเจ้าน้ำตา" เนื่องจากให้สัมภาษณ์ในเหตุการณ์รัฐประหาร เมื่อปี พ.ศ. 2490 ว่าทำไปเพราะ รักชาติ ขณะที่ให้สัมภาษณ์ทุกครั้งเกี่ยวกับเรื่องนี้ก็มักน้ำตาไหลด้วยความตื้นตัน

เกียรติยศ

บรรดาศักดิ์ 
 9 กรกฎาคม พ.ศ. 2467: ขุนชำนาญยุทธศาสตร์
 7 พฤษภาคม พ.ศ. 2471: หลวงชำนาญยุทธศาสตร์ (ยกเลิกใน พ.ศ. 2485)

เครื่องราชอิสริยาภรณ์ไทย 
จอมพล ผิน ชุณหะวัณ ได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ดังนี้

 พ.ศ. 2500 –  เหรียญงานฉลอง 25 พุทธศตวรรษ

เครื่องราชอิสริยาภรณ์ต่างประเทศ 

  :
 พ.ศ. 2498 -  เครื่องราชอิสริยาภรณ์ล้านช้างร่มขาว ชั้นประถมาภรณ์
  :
 พ.ศ. 2500 -  ลีเจียนออฟเมอริต ชั้นผู้บังคับบัญชา
  :
 พ.ศ. 2500 -  เครื่องอิสริยาภรณ์สิริสุธรรมะ ชั้นอรรคมหาสิริสุธรรมะ

เชิงอรรถ

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น 
 Maeklong Dee 
 ทำเนียบผู้บัญชาการทหารบก 
ผิน ชุณหะวัณ :หัวหน้าคณะรัฐประหาร ปี 2490 (1)
ผิน ชุณหะวัณ :หัวหน้าคณะรัฐประหาร ปี 2490 (2)

บุคคลจากอำเภอบางคนที
สกุลชุณหะวัณ
นักการเมืองไทย
ผู้นำที่ได้อำนาจจากรัฐประหาร
รองนายกรัฐมนตรีไทย
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ไทย
สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไทยแบบแต่งตั้ง
ทหารบกชาวไทย
จอมพลชาวไทย
ผู้บัญชาการทหารบกของกองทัพไทย
ทหารชาวไทยในสงครามโลกครั้งที่สอง
ชำนาญยุทธศาสตร์
บุคคลจากโรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า
นายกสภามหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ป.จ. (ฝ่ายหน้า)
ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ม.ป.ช.
ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ม.ว.ม.
ผู้ได้รับเหรียญจักรมาลา
ผู้ได้รับเหรียญรัตนาภรณ์ อ.ป.ร.2
ผู้ได้รับเหรียญรัตนาภรณ์ ภ.ป.ร.1
ผู้ได้รับเหรียญพิทักษ์รัฐธรรมนูญ
บุคคลจากเขตพญาไท
บุคคลในประวัติศาสตร์กรุงรัตนโกสินทร์
การยึดครองพม่าของไทยในสงครามโลกครั้งที่สอง
ทหารชาวไทยในสงครามโลกครั้งที่สอง