แกรนด์ดัชเชสอะนัสตาซียา นีคะลายีฟนา แห่งรัสเซีย
แกรนด์ดัชเชสอะนัสตาซียา นีคะลายีฟนาแห่งรัสเซีย (;  – 17 กรกฎาคม ค.ศ. 1918), หรือมักเรียกสั้น ๆ ตามสำเนียงรัสเซียว่า อะนัสตาซียา (Anastasia, เสียงอ่านภาษารัสเซีย: /ʌnʌˈstɑsyɪyə/) หรือตามสำเนียงอังกฤษว่า แอเนิสเตชา (Anastasia, ), เป็นพระราชธิดาพระองค์สุดท้องของจักรพรรดินิโคลัสที่ 2 แห่งรัสเซีย กับจักรพรรดินีอะเลคซันดรา เฟโอโดรอฟนา แห่งรัสเซีย

อะนัสตาซียาและสมาชิกคนอื่น ๆ ในพระราชวงศ์ทรงถูกบอลเชวิก ปลงพระชนม์พร้อมกันที่ถูกปลงพระชนม์ในห้องใต้ดินของบ้านอิปาเตียฟ ย่านเยคาเตรินบุร์ก เมื่อวันที่ 17 กรกฎาคม ค.ศ. 1918 ทว่า ข้อเท็จจริงที่ว่า ฝ่ายคอมมิวนิสต์ค้นไม่พบที่ฝังพระศพของอะนัสตาซียานั้น ทำให้มีข่าวลือว่าพระองค์อาจทรงรอดพ้นมรณภัยและหลบหนีมาได้ เสียงลือเสียงเล่าอ้างนี้แพร่ทั่วไป และมิได้รับการพิสูจน์ จนกระทั่งเดือนมกราคม ค.ศ. 2008 นักวิทยาศาสตร์ชาวรัสเซียว่า ได้พบซากศพตอตะโกสองร่าง เป็นร่างเด็กชายหนึ่ง และเด็กหญิงอีกหนึ่ง เมื่อเดือนสิงหาคม ค.ศ. 2007 ในถิ่นแถวใกล้เคียงย่านเยคาเตรินบุร์ก ครั้นวันที่ 30 เมษายนปีต่อมา นักนีติวิทยาศาสตร์รัสเซียยืนยันว่า ร่างทั้งสองนั้นเป็นพระศพพระโอรส (อะเลคเซย์ นีโคลาเยวิช) และพระธิดาที่เคยค้นหากันไม่เจอ กระทั่งเดือนมีนาคมปีต่อมา ไมเคิล คอเบิล อาจารย์ประจำศูนย์ปฏิบัติการพิสูจน์เอกลักษณ์ทางดีเอ็นเอแห่งกองทัพสหรัฐอเมริกา แถลงว่า ผลการทดสอบทางพันธุกรรมชั้นสุดท้ายพิสูจน์ว่า หนึ่งในร่างทั้งสองที่พบนั้นเป็นอะนัสตาซียา และเป็นอันยุติว่า ไม่มีผู้ใดรอดจากการถูกปลงพระชนม์

ทั้งนี้ ในระหว่างที่ยังไม่มีการพิสูจน์ยืนยันเช่นว่านั้น มีสตรีหลายนางอ้างตัวว่าเป็นอะนัสตาซียาผู้ทรงเร้นรอดมาได้ ในจำนวนผู้อ้างนี้ แอนนา แอนเดอร์สัน มีชื่อเสียงมากกว่าใครเพื่อน อย่างไรก็ดี ผลการทดสอบทางพันธุกรรมเมื่อปี ค.ศ. 1994 ปรากฏว่า ไม่มีสิ่งใดในร่างกายของแอนเดอร์สันเกี่ยวข้องทางพันธุกรรมกับราชวงศ์โรมานอฟ เลย

เชิงอรรถ 

ก.   ราชบัณฑิตยสถานเขียนว่า "อะนัสตาซียา นีโคลาเยฟนา" ดู 
ข.   ราชบัณฑิตยสถานเขียนว่า "อะนัสตาเซีย" ดู

อ้างอิง 

ราชวงศ์ฮ็อลชไตน์-ก็อททอร์พ-โรมานอฟ
แกรนด์ดัชเชสแห่งรัสเซีย
ผู้ถูกประหารชีวิตด้วยอาวุธปืน
จักรพรรดินิโคลัสที่ 2 แห่งรัสเซีย