คาราวาน (วงดนตรี)
คาราวาน เป็นวงดนตรีในแนวเพลงเพื่อชีวิตที่มีชื่อเสียงของประเทศไทย

ประวัติ
คาราวานถือกำเนิดมาจากการรวมวงดนตรีสองวง คือ ท.เสนและสัญจร และ บังคลาเทศแบนด์ โดยมีอีพีชุดแรกออกมาในปี พ.ศ. 2517 เป็นแผ่นเสียง 7 นิ้ว มี 4 เพลง ออกจำหน่ายราว 500 แผ่น ราคาแผ่นละ 25 บาท ถือได้ว่าเป็นวงดนตรีเพื่อชีวิตวงแรก ๆ ของประเทศไทย (ปัจจุบันอีพีชุดดังกล่าว ที่ถือเป็นการบันทึกเสียงครั้งแรกของวงคาราวาน มีราคาซื้อขายกันหลักหมื่นบาท) หลังจากที่ทางวงทำแผ่นเสียงอีพีออกเผยแพร่แล้ว จึงได้ทำสตูดิโออัลบั้มเต็มชุดแรก ชื่ออัลบั้ม คนกับควาย วางจำหน่ายในปี พ.ศ. 2518

ในยุคมืดของสังคมไทย คือ เหตุการณ์ 14 ตุลา และ เหตุการณ์ 6 ตุลา นั้นคาราวานเป็นวงดนตรีที่แต่งเพลงออกมาเรียกร้องประชาธิปไตยอย่างจริงจัง และเป็นวงดนตรีวงเดียวจากเหตุการณ์สมัยนั้นที่ยังอยู่มาจนถึงทุกวันนี้

สมาชิกยุคแรกของวงคาราวานประกอบไปด้วย สุรชัย จันทิมาธร (หงา) ร้องนำ, วีระศักดิ์ สุนทรศรี (แดง) เล่นกีตาร์, ทองกราน ทานา (อืด) เล่นกีตาร์ลีด ฟลุต และร้องประสาน, มงคล อุทก (หว่อง) เป่าเมาท์ออร์แกน พิณ ซอ และร้องประสาน นอกจากนั้นยังมีสมาชิกชั่วคราวคนอื่น ๆ เช่น พงษ์เทพ กระโดนชำนาญ (หมู) อู๊ด ยานนาวา, ชัคกี้ ธัญญรัตน์

เพลงของคาราวานโดยส่วนใหญ่แต่งโดยสุรชัย ยกเว้นบางบทเพลงเช่น
 นกสีเหลือง และ บูบู โดย วินัย อุกฤษณ์
 คนกับควาย โดย สมคิด สิงสง
 อีสาน และ คิดถึงบ้าน (เดือนเพ็ญ) โดยอัศนี พลจันทร
 เปิบข้าว โดย จิตร ภูมิศักดิ์
 ลุกขึ้นสู้, คืนสู่รัง และ กุหลาบแดง โดย มงคล อุทก
 อเมริกันอันตราย โดย ทองกราน ทานา และ วีระศักดิ์ สุนทรศรี

สมาชิก 

 สุรชัย จันทิมาธร (หงา) ร้องนำ, กีตาร์, เมาท์ออร์แกน เกิด 29 เมษายน พ.ศ. 2491
มงคล อุทก (หว่อง) กีตาร์พิณ, เมาท์ออร์แกน, โหวดแผง, ร้องประสาน เกิด 10 พฤษภาคม พ.ศ. 2494 (เสียชีวิต พ.ศ. 2561)
ทองกราน ทานา (อืด) กีตาร์ลีด, ไวโอลิน ร้องประสาน เกิด 19 ตุลาคม พ.ศ. 2492
 วีระศักดิ์ สุนทรศรี (แดง) กีตาร์ เกิด 24 กรกฎาคม พ.ศ. 2493 (เสียชีวิต พ.ศ. 2564)

ผลงานของคาราวาน

อัลบั้ม ในนาม คาราวาน 
คนกับควาย (2518)
อเมริกันอันตราย (2519)
บ้านนาสะเทือน (2526) ภายหลังมีการเปลี่ยนปกและเปลี่ยนชื่ออัลบั้มเป็น เดือนเพ็ญ (2527)
คนตีเหล็ก (2526)
1985 (2528)
คนไกลบ้าน (2529)
ยูเอส เจแปน (2530)
อานนท์ (2531)
ตุลา–คม (2537)

อีพี 
 คาราวาน (2518 ผลิตเป็นแผ่นเสียง 7 นิ้ว มี 4 เพลง)
 โลกร้อน คนละลาย (อีพี 4 เพลง ที่จัดทำขึ้นเพื่อแจกจ่ายในงานคอนเสิร์ต โลกร้อน คนละลาย)

อัลบั้มภาคพิเศษ 
 มารครองเมือง (เป็นการทำงานร่วมกันกับ คุรุชน และ โคมฉาย ตั้งวงดนตรีชื่อ ภูซาง 60 อัลบั้มชุดนี้บันทึกเสียงกันในป่าภูซาง เมษายน 2520) 
 Amerasia อัลบั้มเพลงประกอบภาพยนตร์ ที่ทำร่วมกับศิลปินระดับโลกอย่าง Terry Allen และวง The Panhandle Mystery (2526)
 กลับมาเถิด (2534) ร่วมกับ พงษ์เทพ กระโดนชำนาญ
 คาราวาน PIANO เป็นงานอัลบั้มที่ทำภายใต้ชื่อของ พีรภา อภิสุข
 เปิดกรุคาราวาน (เส้นเสียงเปล่า) ร่วมกับ บังคลาเทศแบนด์

คอนเสิร์ต 

 คอนเสิร์ต ฟอร์ ยูนิเซฟ (19 มิถุนายน 2525)
 คอนเสิร์ต กึ่งศตวรรษธรรมศาสตร์ (ตุลาคม 2527)
 คอนเสิร์ต บันทึก 12 ปี คาราวาน (25 มกราคม 2529)
 คอนเสิร์ต ไลฟ์ อิน แจแปน (8-9 สิงหาคม 2530)
 คอนเสิร์ต เพลงนอกรอบ (17 ตุลาคม 2532)
 คอนเสิร์ต 15 ปี คาราวาน (28-29 ตุลาคม 2532)
 คอนเสิร์ต มินามาตะ (9 - 28 สิงหาคม 2532)
 คอนเสิร์ต Live คาราวาน (สิงหาคม 2533)
 คอนเสิร์ต คืนคน คาราวาน (28 พฤษภาคม 2533)
 คอนเสิร์ต สันติภาพในประเทศกัมพูพา (28 พฤษภาคม 2533)
 คอนเสิร์ต คาราวาน Live In Canada (กรกฎาคม 2534)
 คอนเสิร์ต อคูสติก ไลฟ์ อิน แวนคูเวอร์ Vancouver Folk Music Festival Canada (19 - 21 กรกฎาคม 2534)
 คอนเสิร์ต เทศกาลดนตรีโฟล์คแวนคูเวอร์ แคนาดา คาราวาน (19 - 21 กรกฎาคม 2534)
กระทิง คอนเสิร์ต เขาใหญ่ มหกรรมคอนเสิร์ตเพลงเพื่อชีวิต (23 ตุลาคม 2536)
 คอนเสิร์ต 20 ปี คาราวาน (7-8 ตุลาคม 2537)
 คอนเสิร์ต แจม อิน แจแปน (7 พฤศจิกายน 2537)
 คอนเสิร์ต ดนตรียอดหญ้าไหว (7 เมษายน 2539)
 คอนเสิร์ต 25 ปี คาราวาน (25 เมษายน 2542)
 คอนเสิร์ต ดนตรีสู่กระแสโลก (4 พฤศจิกายน 2543)
 คอนเสิร์ต มหกรรมดนตรีเพื่อธรรมชาติและชีวิต ครั้งที่ 8 (8 ตุลาคม 2545)
 คอนเสิร์ต ให้พ่อและเพื่อน (2 พฤศจิกายน 2545)
 คอนเสิร์ต มหกรรมดนตรีเพื่อธรรมชาติและชีวิต ครั้งที่ 9 (5 เมษายน 2546)
 คอนเสิร์ต มิตรภาพคาราวาน (25 มิถุนายน 2546)
 คอนเสิร์ต รอยเท้า วันเวลา 30 ปี คาราวาน (1 พฤศจิกายน 2547)
 คอนเสิร์ต มหกรรมดนตรีเพื่อธรรมชาติและชีวิต ครั้งที่ 10 (11 ธันวาคม 2547)
 คอนเสิร์ต คิดถึงลันตา (7 พฤษภาคม 2548)
 คอนเสิร์ต ๒๕๔๙ สวัสดีประเทศไทย (2549)
 คอนเสิร์ต เอาประเทศไทยของเราคืนมา (19 กันยายน 2549)
 คอนเสิร์ต มหกรรมดนตรีเพื่อธรรมชาติและชีวิต ครั้งที่ 3 (21 มกราคม 2550)
 คอนเสิร์ต ผาดำ ครั้งที่ 1 (28 เมษายน 2550)
 คอนเสิร์ต เพื่อนช่วยเพื่อน แด่โฆษกคนยาก (8 กรกฏาคม 2550)
 คอนเสิร์ต มหกรรมดนตรีเพื่อธรรมชาติและชีวิต ครั้งที่ 11 (26 ธันวาคม 2550)
 คอนเสิร์ต @FreeHand (2550)
 คอนเสิร์ต โลกร้อน คนละลาย (4 พฤศจิกายน 2550)
 คอนเสิร์ต ผาดำ ครั้งที่ 2 (15 มีนาคม 2551)
 คอนเสิร์ต 60 ปี วีรชนคนกล้า (29 เมษายน 2551)
 คอนเสิร์ต โลกร้อน คนละลาย 2 ตอน หอมแผ่นดิน (25 ตุลาคม 2551)
 คอนเสิร์ต มหกรรมดนตรีเพื่อธรรมชาติและชีวิต ครั้งที่ 12 (21 มกราคม 2551)
 คอนเสิร์ต มหกรรมดนตรีเพื่อธรรมชาติและชีวิต ครั้งที่ 13 (30 มกราคม 2553)
 คอนเสิร์ต มหกรรมดนตรีเพื่อชีวิตและธรรมชาติ ครั้งที่ 14 (23 มกราคม 2553)
 คอนเสิร์ต ผาดำ ครั้งที่ 3 (14 มีนาคม 2553)
 คอนเสิร์ต คาราวานออนซอน 37 ปี (7 พฤศจิกายน 2553)
 คอนเสิร์ต 40 ปี the legend of the guitar (20 - 21 พฤศจิกายน 2553)
 คอนเสิร์ต ผาดำ ครั้งที่ 4 (19 มีนาคม 2554)
 คอนเสิร์ต อนุรักษ์เทือกเขาตะนาวศรี (2 มกราคม 2555)
 คอนเสิร์ต ผาดำ ครั้งที่ 5 (17 มีนาคม 2555)
 คอนเสิร์ต ผาดำ ครั้งที่ 6 (16 มีนาคม 2556)

อั้ลบั้มรวมเพลง 

 บทเพลงจากราวไพร
 ชุดอมตะ
 สันติภาพ
 เสียบปลั้ก
 Electric Caravan (ผลิตและจำหน่ายเฉพาะในประเทศญี่ปุ่น) 2530
 บันทึกวงคาราวาน 1
 บันทึกวงคาราวาน 2526 – 2544
 รำลึกคาราวาน
 คีตนุกรม คาราวาน หมวด การเมือง
 คีตนุกรม คาราวาน หมวด ชีวิตสามัญชน
 คีตนุกรม คาราวาน หมวด นิราศ ลี้ภัยรอนแรม
 คีตนุกรม คาราวาน หมวด สงคราม  หรือ สันติภาพ
 รวมเพลงเพื่อชีวิต สุรชัย-มงคล-พงษ์เทพ-ฅาราวาน
 คาราวาน 20 ปี คนกับงาน
 รวมบทเพลงเพื่อชีวิต 14 ตุลาคม 16
 คาราวานมิตรภาพ
 คาราวาน WORLD WIDE
 คาราวาน SONGS FIR LIFE HIT
 คาราวาน 2517 – 2542
 ภูพาน ภูผา พงพนา
 ชุดพิเศษ
 เพื่อชีวิตพันล้าน
 รวมเพลงเพื่อชีวิต
 แฟนพันธุ์แท้ ฅ.คาราวาน
 The Very Best Of คาราวาน
 ซับน้ำตาอันดามัน - จัดทำขึ้นเพื่อช่วยเหลือผู้ประสบภัยพิบัติคลื่นยักษ์ สึนามิ 6 จังหวัดภาคใต้
 บันทึก...เพลงเพื่อชีวิต
 รวมฮิต 30 ปี ย้อนรอย คาราวาน
 คีตนุกรม 30 ปี 14 ตุลา คาราวาน
 คีตนุกรม คาราวาน ตามรอยเกวียน (2517-2525)

ผลงานเพลงที่กล่าวถึงศิลปินท่านอื่นๆ 

 เพลง ไฟเพื่อชีวิต ร้องโดย พยัพ คำพันธุ์ (เป็นบทเพลงที่กล่าวถึงศิลปินเพื่อชีวิต โดยมีเนื้อร้องอยู่ท่อนหนึ่งที่กล่าวถึงชื่อของ คาราวาน และบรรจุอยู่ในอัลบั้ม "เสี่ยหำน้อย")
 เพลง จากใจ ร้องโดย สุเทพ โฮป (เป็นบทเพลงที่กล่าวถึงศิลปินเพื่อชีวิต โดยมีเนื้อร้องอยู่ท่อนหนึ่งที่กล่าวถึงชื่อของ คาราวาน และบรรจุอยู่ในอัลบั้ม "จากวันนั้นถึงวันนี้")
 เพลง 20 ปี คาราวาน ร้องโดย คาราบาว (เป็นบทเพลงที่กล่าวถึงศิลปิน โดยมีเนื้อร้องอยู่ท่อนหนึ่งที่กล่าวถึงชื่อของ คาราวาน และบรรจุอยู่ในอัลบั้ม "รุ่นคนสร้างชาติ")

เพลงปฏิวัติ
 ถั่งโถมโหมแรงไฟ

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น 
 caravannonzon.com เว็บไซต์อย่างเป็นทางการ 
 caravannonzon.net เว็บไซต์อย่างเป็นทางการ 

กลุ่มดนตรีสัญชาติไทย
กลุ่มดนตรีไทยในยุค 1970
ดนตรีเพื่อชีวิต
พันธมิตรประชาชนเพื่อประชาธิปไตย
ศิลปินสังกัดจีเอ็มเอ็ม แกรมมี่
กลุ่มดนตรีที่ก่อตั้งในปี พ.ศ. 2518
ศิลปินที่เป็นแนวร่วมกปปส.