Kaulinan budak Sunda


Sajarah

Saméméh kaulinan komputer sarupaning Sega atawa Nintendo datang, barudak leutik di Tatar Sunda boga rurupaning kaulinan pikeun ngeusian waktu ulin manéhna sabada diajar atawa mantuan kolotna. Kaulinan barudak téh mangrupa kamonésan anu mindeng dilakukeun ku barudak dina mangsa keur rinéh. Aya kaulinan barudak anu dilakukeun ku sorangan, aya kaulinan anu dilakukeun ku duaan, aya ogé kaulinan anu kudu dilakukeun ku lobaan. Salian ti éta, ogé aya kaulinan husus keur barudak awéwé, kaulinan husus keur barudak lalaki, jeung kaulinan anu bisa diiluan ku barudak awéwé jeung lalaki.

Mangpaat
béda jeung kaulinan éléktronis nu sipatna nyorangan (:soliter, :solitaire), rurupaning kaulinan heubeul ieu biasana kudu dipaénkeun ku leuwih ti saurang. Sipat ieu tangtuna mangaruhan sifat budak sacara umum. Kaulinan elektronis ngadidik budak jadi teu kaiket/mahardika/independen, ngulik jeun kompetitip. Sabalikna, kaulinan heubeul ngajarkeun budak hirup sauyunan jeung paheuheuyeuk leungeun. Sawatara jalma boga pamadegan yén ieu téh aya hubunganna jeung sipat barudak ayeuna, hartina masarakatna nu bakal ka hareup, anu leuwih gedé rasa kasoranganana jeung turun rasa babarenganana.

Dua sifat ieu aya goréng aya alusna, teu bisa dibédakeun hideung bodas. Ieu tangtuna tangtangan pikeun kolot supaya bisa ngawanohan budak jeung dunyana supaya ka hareupna generasi hareup jadi generasi nu mardika, kompetitip, ngulik tapi teu égois, atawa boga 'rasa sosial' nu lemes.

Salian ti ngajarkeun rasa babarengan éta, hiji ciri lain kaulinan barudak lembur baheula téh biasana mah tara leupas ti kakawihan, sanajan kawihna ngan saukur kawih pondok tur leuwih deukeut kana hariring ti batan kana ngawih. Contona, dina kawih kaulinan pelak cau nu mibanda pancén "nyabut" bibit cau kudu uluk salam heula maké kawih. ku sabab ieu, loba nu ngahijikeun kakawihan jaung kaulinan budak.

kaulinan secara formal                                                                                                                                                                                                   
Lantaran kaulinan téh gedé mangpaatna pikeun kamekaran mental jeung tumuwuhna fisik barudak, mangka dina Kurikulum 2013 tingkat daérah provinsi Jawa Barat kaulinan barudak diasupkeun minangka matéri pangajaran di sakola. Matéri pangajaran kaulinan barudak ditepikeun dina kelas VII SMP. Eusina ngeunaan pangaweruh rupa-rupa kaulinan tradisional kalawan prakték pikeun metakeun éta kaulinan.

Rupa-rupa kaulinan barudak

Dumasar kana saha nu ngalakukeunna

Kaulinan barudak awéwé
simar
békles
anjang-anjangan
sondah
congklak
énggrang

Kaulinan barudak lalaki
gatrik
sorodot gaplok
papanggalan
kolécér
jajangkungan
ngadu kaléci
pepeletokan

Kaulinan barudak lalaki jeung awéwé
galah (gobag)
oray-orayan
ambil-ambilan
ucing sumput
sapintrong
boy-boyan
pacici-cici putri
ucing-ucingan
empét-empétan
sasalimpetan

Dumasar kana prak-prakanana
====Anu dibarung ku kakawi
han====

Anu henteu dibarung ku kakawihan
Dina daptar di handap disebutkeun rupa-rupa kaulinan budak Sunda.

Sumber Rujukan

Unak-anik budaya Sunda
Kaulinan
Proyek kurikulum